Skip to main content
11 10 2019 | 11:46

Τι πρέπει να προσέξετε, εάν έχετε εξαγωγική επιχείρηση, σε περίπτωση μη συμφωνίας για το Brexit

Τι πρέπει να προσέξετε, εάν έχετε εξαγωγική επιχείρηση, σε περίπτωση μη συμφωνίας για το Brexit

Καθώς απομένουν λίγες ημέρες μέχρι την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 31 Οκτωβρίου 2019, η Κομισιόν, βλέποντας ότι τα χρονικά περιθώρια για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ της Ε.Ε. των 27 και της Μεγάλης Βρετανίας στενεύουν απειλητικά, έχει εκδώσει σειρά προειδοποιητικών ανακοινώσεων, με σκοπό να προετοιμαστούν κυρίως οι επιχειρήσεις που εξάγουν προϊόντα και υπηρεσίες προς τη Μεγάλη Βρετανία.

Σε αυτό το πλαίσιο, εξέδωσε τον παρακάτω οδηγό σημείων ελέγχου, προκειμένου να γνωρίζουν οι επιχειρηματίες τι τους περιμένει σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία για το Brexit της 31ης Οκτωβρίου.

Ενώ έχει ληφθεί μέριμνα για την αντιμετώπιση των φαινομενικά πιο κοινών ζητημάτων και των σημαντικότερων πτυχών, ο κατάλογος είναι ενδεικτικός και δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι αντιμετωπίζει εξαντλητικά όλα τα ζητήματα που ενδέχεται να προκύψουν ως συνέπεια της αποχώρησης χωρίς συμφωνία. Θα πρέπει να αναζητηθεί πρόσθετη καθοδήγηση στις «ανακοινώσεις σχετικά με την ετοιμότητα για το Brexit», που έχουν δημοσιευτεί από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και στις πληροφορίες που παρέχονται από τις εθνικές αρχές.

Ορισμένες από αυτές τις ανακοινώσεις αναφέρονται, για παράδειγμα, στις υποσημειώσεις του παρόντος καταλόγου σημείων ελέγχου.

Οι εταιρείες πρέπει να εξασφαλίσουν πλήρη ετοιμότητα για την ημερομηνία αποχώρησης, δηλαδή την ημερομηνία κατά την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο καθίσταται τρίτη χώρα (1η Νοεμβρίου 2019). Υπενθυμίζεται ότι, αν δεν υπάρχει επικυρωμένη συμφωνία αποχώρησης, δεν εφαρμόζεται η «μεταβατική περίοδος» που προβλέπεται στην εν λόγω συμφωνία.

Υπενθυμίζεται επίσης ότι, ακόμη και αν επικυρωθεί η συμφωνία αποχώρησης, θα απαιτηθούν ενέργειες εκ μέρους των επιχειρήσεων για να προετοιμαστούν για το διάστημα μετά τη μεταβατική περίοδο, δηλαδή μετά την 31η Δεκεμβρίου 2020, όταν οι κανόνες της ΕΕ για την εσωτερική αγορά και την τελωνειακή ένωση της ΕΕ θα παύσουν να ισχύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επομένως, η ετοιμότητα θα είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση, αν και σε μεταγενέστερο στάδιο. Ο παρών κατάλογος αποτελεί δυναμικό έγγραφο, το οποίο θα επικαιροποιείται, αν χρειαστεί.

1. Διάθεση εμπορευμάτων στην αγορά της ΕΕ - εξαγωγές

α. Πιστοποιητικά και άδειες

Για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των προϊόντων και η προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, για τη διάθεση ορισμένων προϊόντων στην αγορά της ΕΕ απαιτείται πιστοποιητικό από φορέα που είναι εγκατεστημένος στην ΕΕ ή άδεια από αρχή κράτους μέλους της ΕΕ. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στον τομέα των ιατροτεχνολογικών προϊόντων ή της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Τα πιστοποιητικά ή οι άδειες που εκδίδονται από αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ή από φορείς εγκατεστημένους στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά το Brexit δεν ισχύουν πλέον στην ΕΕ.

CHECK: Έχω διαβιβάσει πιστοποιητικά και άδειες που έχουν εκδοθεί από φορέα ή αρχή με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο σε οργανισμό ή αρχή με έδρα στην ΕΕ-27 ή έχω ζητήσει νέα;

β. Απαιτήσεις τοπικοποίησης

Προκειμένου να διευκολυνθεί η αποτελεσματική επιβολή των κανόνων της ΕΕ για τα προϊόντα, ορισμένα πρόσωπα που έχουν κανονιστική ευθύνη πρέπει να είναι εγκατεστημένα στην ΕΕ (απαιτήσεις τοπικοποίησης). Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, στην περίπτωση του «υπεύθυνου προσώπου», του εισαγωγέα ή του καταχωρίζοντος ή του κατόχου άδειας κυκλοφορίας ορισμένων εμπορευμάτων. Σε ορισμένους τομείς, όπως οι χημικές ουσίες, αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη «μεταγενέστερη χρήση» αγαθών. Μετά το Brexit τα πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συμμορφώνονται πλέον με τις εν λόγω απαιτήσεις τοπικοποίησης.

CHECK: Έχω εξασφαλίσει τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις τοπικοποίησης της ΕΕ;

γ. Τοποθέτηση ετικέτας και σημάνσεις

Προκειμένου να διευκολυνθεί η αποτελεσματική επιβολή των κανόνων της ΕΕ για τα προϊόντα και να ενισχυθεί η προστασία των καταναλωτών, σε πολλά προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ πρέπει να τοποθετείται ετικέτα ή σήμανση με το όνομα, τη διεύθυνση ή τον αναγνωριστικό κωδικό του φορέα ή του προσώπου που αναφέρονται στα τμήματα 1.α) και β) του παρόντος καταλόγου σημείων ελέγχου. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, στην περίπτωση των βιομηχανικών προϊόντων, των φαρμακευτικών προϊόντων και των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, καθώς και των τροφίμων και των ζωοτροφών. Οι εν λόγω σημάνσεις ή η τοποθέτηση ετικέτας μετά το Brexit, όταν αναφέρονται σε φορείς ή πρόσωπα εγκατεστημένα στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν συμμορφώνονται πλέον με τις απαιτήσεις επισήμανσης όταν διατίθενται στην αγορά της ΕΕ.

CHECK: Έχω εξασφαλίσει ότι στα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ έχει τοποθετηθεί σωστά ετικέτα και ότι φέρουν σωστή σήμανση;

δ. Προτιμησιακοί δασμοί που χορηγούνται από τρίτες χώρες για τα προϊόντα της ΕΕ

Όταν τα προϊόντα εξάγονται σε τρίτες χώρες με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, μπορούν να τύχουν προτιμησιακής δασμολογικής μεταχείρισης (δηλαδή να επιβληθούν χαμηλότεροι δασμοί), εάν τα προϊόντα διαθέτουν επαρκές «περιεχόμενο ΕΕ» σύμφωνα με τους ισχύοντες «κανόνες καταγωγής», το οποίο τεκμηριώνεται με το αποδεικτικό καταγωγής. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας (συμπεριλαμβανομένων των εξαρτημάτων αυτοκινήτων ή άλλων κατασκευαστικών στοιχείων) και στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής. Μετά το Brexit η συνεισφορά του Ηνωμένου Βασιλείου στο τελικό προϊόν δεν θεωρείται πλέον «περιεχόμενο ΕΕ».

ε. Τελωνειακά καθεστώτα

Για να επιβληθούν οι φορολογικές απαιτήσεις (δασμοί και έμμεσοι φόροι, για παράδειγμα ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης) και οι μη φορολογικές απαιτήσεις, δηλαδή η προστασία της υγείας, η ασφάλεια και η προστασία των Ευρωπαίων, καθώς και του περιβάλλοντος, όλα τα εμπορεύματα που εισέρχονται ή εξέρχονται από την ΕΕ υποβάλλονται σε τελωνειακή επιτήρηση και υπόκεινται σε τελωνειακό καθεστώς. Μετά το Brexit αυτό ισχύει για τα εμπορεύματα που εισέρχονται/εξέρχονται από την ΕΕ από/προς το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο αριθμός EORI που εκδίδεται από τις τελωνειακές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και οι τελωνειακές αποφάσεις που εκδίδονται από τις τελωνειακές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου στο πλαίσιο της τελωνειακής νομοθεσίας της ΕΕ (όπως άδειες, δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες και δεσμευτικές πληροφορίες καταγωγής) δεν ισχύουν πλέον στην ΕΕ.

CHECK: Έχω εξοικειωθεί με τις τελωνειακές διατυπώσεις της ΕΕ και τις διαθέσιμες απλουστεύσεις που θα εφαρμοστούν μετά το Brexit, ιδίως εάν μέχρι σήμερα έχω περιορισμένη ή καμία πείρα από συναλλαγές με τρίτες χώρες;

στ. Τελωνειακοί δασμοί Για να τεθούν ορισμένα ξένα εμπορεύματα σε ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ, πρέπει να καταβληθούν εισαγωγικοί δασμοί. Το ποσό του δασμού αυτού υπολογίζεται σε συνάρτηση με διάφορους παράγοντες, όπως είναι μεταξύ άλλων η δασμολογητέα αξία (δηλαδή η πληρωθείσα ή πληρωτέα τιμή για το αγαθό, διορθωμένη βάσει άλλων παραγόντων), η ταξινόμησή του και ο εφαρμοστέος συντελεστής. Μετά το Brexit ορισμένα εμπορεύματα καταγωγής Ηνωμένου Βασιλείου υπόκεινται σε εισαγωγικούς δασμούς.

ζ. Απαγορεύσεις και περιορισμοί

Για την προστασία ιδίως της υγείας και της ασφάλειας των πολιτών της ΕΕ, καθώς και του περιβάλλοντος, η εισαγωγή και η εξαγωγή ορισμένων εμπορευμάτων από την ΕΕ υπόκεινται σε «απαγορεύσεις και περιορισμούς». Αφορούν πολύ διαφορετικά εμπορεύματα, που ποικίλλουν από τα απόβλητα, τα φάρμακα και ορισμένα γεωργικά προϊόντα διατροφής έως τα ακατέργαστα διαμάντια, τα πολιτιστικά αγαθά ή ορισμένα ραδιοενεργά υλικά. Μετά το Brexit οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί για τις εισαγωγές από τρίτες χώρες και οι εξαγωγές σε τρίτες χώρες ισχύουν για το Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον, οι άδειες του Ηνωμένου Βασιλείου για εισαγωγές/εξαγωγές εμπορευμάτων προς/από την ΕΕ δεν θα ισχύουν πλέον.

CHECK: Έχω εξετάσει τις αλυσίδες εφοδιασμού μου κι έχω θεωρήσει τις συνεισφορές του Ηνωμένου Βασιλείου ως «μη καταγόμενες» από την ΕΕ, ώστε να διατηρηθεί η προτιμησιακή δασμολογική μεταχείριση των εξαγωγών μου;

CHECK: Έχω εξετάσει αν θα επιβάλλονται τελωνειακοί δασμοί μετά το Brexit (και μπορώ να παράσχω τις απαραίτητες πληροφορίες), ιδίως εάν μέχρι σήμερα έχω περιορισμένη ή καμία πείρα από συναλλαγές με τρίτες χώρες;

CHECK: Έχω εξοικειωθεί με τους κανόνες της ΕΕ για τις απαγορεύσεις και τους περιορισμούς που θα εφαρμοστούν μετά το Brexit, ιδίως εάν μέχρι σήμερα έχω περιορισμένη ή καμία πείρα από συναλλαγές με τρίτες χώρες;

η. Υγειονομικοί και φυτοϋγειονομικοί έλεγχοι

Για την προστασία της ασφάλειας των τροφίμων και της υγείας και της καλής διαβίωσης των ζώων, καθώς και για την προστασία της υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής κατάστασης της ΕΕ, τα ζώντα ζώα, τα τρόφιμα και τα ζωικά προϊόντα, καθώς και ορισμένα φυτά και φυτικά προϊόντα ελέγχονται συστηματικά, κατά την εισαγωγή τους, σε ειδικές εγκαταστάσεις (συνοριακοί σταθμοί ελέγχου).

2. Παροχή υπηρεσιών στην ΕΕ

α. Άδειες και εγκρίσεις

Για να εξασφαλιστεί ιδίως η προστασία και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών, καθώς και η αποτελεσματική επιβολή των κανόνων της ΕΕ, για την παροχή υπηρεσιών στην ΕΕ σε πολλούς οικονομικούς τομείς απαιτείται άδεια ή έγκριση από αρχή κράτους μέλους της ΕΕ. Αυτό ισχύει για παράδειγμα στον τομέα των μεταφορών, στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, στον οπτικοακουστικό τομέα και στον τομέα της ενέργειας. Μετά το Brexit οι άδειες ή οι εγκρίσεις που εκδίδονται από αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου δεν ισχύουν πλέον στην ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ισχύς τους σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος της ΕΕ θα εξαρτάται από το εθνικό δίκαιο.

CHECK: Βασίζεται η επιχείρησή μου σε άδειες ή εγκρίσεις που έχουν εκδοθεί από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου;

CHECK: Έχω ζητήσει τέτοιες άδειες ή εγκρίσεις στην ΕΕ-27 ή έχω μεταφέρει τέτοιες άδειες ή εγκρίσεις που έχουν εκδοθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο σε αρχή της ΕΕ-27;

CHECK: Ως πελάτης, έχω ελέγξει αν ο προμηθευτής μου διαθέτει την άδεια ή την έγκριση που απαιτείται για την παροχή υπηρεσιών στην ΕΕ;

β. Διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών –μια «θεμελιώδης ελευθερία» που κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της ΕΕ– επιτρέπει τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών σε ολόκληρη την ΕΕ, εντός των ορίων που θέτει το ενωσιακό δίκαιο. Μετά το Brexit η παροχή υπηρεσιών από το Ηνωμένο Βασίλειο στην ΕΕ θα υπόκειται στη νομοθεσία της ΕΕ και των κρατών μελών, λαμβανομένων υπόψη των υποχρεώσεων και των επαγγελματικών προσόντων για την πρόσβαση που έχει θέσει η ΕΕ στο πλαίσιο του δικαίου του ΠΟΕ. Αυτό είναι σημαντικό για πολλούς επιχειρηματικούς τομείς, ιδίως εάν οι επιχειρήσεις της ΕΕ εξακολουθήσουν να συνεργάζονται με παρόχους υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο.

CHECK: Έχω εξετάσει κατά πόσο πρέπει να βασιστώ σε υπηρεσίες που παρέχονται από οντότητες εγκατεστημένες στο Ηνωμένο Βασίλειο;

CHECK: Έχω εξετάσει κατά πόσο μπορώ να συνεχίσω να βασίζομαι σε διασυνοριακές υπηρεσίες από το Ηνωμένο Βασίλειο;

CHECK: Έχω εξασφαλίσει ότι τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά εμπορεύματα θα εισέρχονται στην ΕΕ μέσω συνοριακού σταθμού ελέγχου που είναι εγκεκριμένος για το αντίστοιχο εμπόρευμα;

γ. Επαγγελματικά προσόντα

Προκειμένου να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και η παροχή υπηρεσιών, το δίκαιο της ΕΕ διευκολύνει την αναγνώριση, σε ένα κράτος μέλος, των επαγγελματικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε άλλο κράτος μέλος από πολίτη της ΕΕ. Μετά το Brexit η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων που αποκτώνται στο Ηνωμένο Βασίλειο θα υπόκειται στους (εθνικούς) κανόνες για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων τρίτων χωρών. Σε πολλές περιπτώσεις αυτή η διαδικασία αναγνώρισης είναι επαχθέστερη.

CHECK: Έχω εξασφαλίσει, πριν από το Brexit, την αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών μου προσόντων που αποκτήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο;

3. Άλλες πτυχές

α. Φόρος προστιθέμενης αξίας (αγαθά και υπηρεσίες)

Οι κανόνες για την καταβολή και την επιστροφή του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το αν η παράδοση ή παροχή/απόκτηση αγαθών ή υπηρεσιών πραγματοποιείται εντός της ΕΕ ή σε διασυνοριακό επίπεδο με τρίτη χώρα. Μετά το Brexit ισχύουν οι κανόνες της ΕΕ για τη διασυνοριακή παράδοση ή παροχή από τρίτη χώρα.

CHECK: Έχω εξοικειωθεί με τους ενωσιακούς και τους εθνικούς κανόνες που διέπουν τη διασυνοριακή παράδοση ή παροχή από/προς το Ηνωμένο Βασίλειο; Αυτό ισχύει τόσο για τις υπηρεσίες όσο και για τα αγαθά.

β. Εμπορικά σήματα και σχέδια, γεωγραφικές ενδείξεις, δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών

Το ενιαίο εμπορικό σήμα και το ενιαίο σχέδιο, καθώς και το σύστημα της ΕΕ για τις γεωγραφικές ενδείξεις και οι ενωσιακοί κανόνες για τα δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών διασφαλίζουν την προστασία αυτών των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Μετά το Brexit η προστασία που παρέχουν τα εν λόγω δικαιώματα δεν ισχύει πλέον στην επικράτεια του Ηνωμένου Βασιλείου.

CHECK: Έχω λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσω ότι θα συνεχιστεί η προστασία των δικαιωμάτων μου διανοητικής ιδιοκτησίας στο Ηνωμένο Βασίλειο;

γ. Συμβάσεις — ρήτρες δικαιοδοσίας

Το ενωσιακό δίκαιο διευκολύνει σημαντικά την αναγνώριση και την εκτέλεση από ένα κράτος μέλος των δικαστικών αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος. Μετά το Brexit η αναγνώριση και η εκτέλεση των αποφάσεων που εκδίδονται στο Ηνωμένο Βασίλειο θα διέπονται από τους (εθνικούς) κανόνες για τις αποφάσεις τρίτων χωρών.

CHECK: Έχω επαναξιολογήσει την επιλογή της δικαιοδοσίας του Ηνωμένου Βασιλείου στις εμπορικές συμβάσεις μου;

δ. Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα

Το δίκαιο της ΕΕ προβλέπει τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ χωρίς πρόσθετες απαιτήσεις. Μετά το Brexit η διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από την ΕΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο υπόκειται στους κανόνες για τη διαβίβαση δεδομένων σε τρίτες χώρες. Αυτό είναι σημαντικό για πολλούς επιχειρηματικούς τομείς, ιδίως εάν οι επιχειρήσεις της ΕΕ εξακολουθήσουν να συνεργάζονται με κέντρα δεδομένων που βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο.

CHECK: Έχω λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσω τη συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ σε περίπτωση διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο Ηνωμένο Βασίλειο;

ε. Εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες στο Ηνωμένο Βασίλειο

Το ενωσιακό δίκαιο προβλέπει την αναγνώριση, σε ένα κράτος μέλος, εταιρείας που έχει συσταθεί σε άλλο κράτος μέλος. Μετά το Brexit η αναγνώριση στην ΕΕ των εταιρειών που έχουν συσταθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο θα εξαρτάται από το (εθνικό) δίκαιο για τις εταιρείες που έχουν συσταθεί από τρίτες χώρες.

CHECK: Σε περίπτωση που η εταιρεία μου έχει συσταθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχω ελέγξει ότι σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο το γεγονός ότι η κεντρική διοίκηση ή η κύρια εγκατάσταση βρίσκεται στην ΕΕ αρκεί για να διατηρηθεί το καθεστώς της ως εταιρείας της ΕΕ;

στ. Άμεση φορολογία

Οι εθνικοί κανόνες για την άμεση φορολογία των εταιρειών πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το δίκαιο της ΕΕ, μεταξύ άλλων τα μέτρα εναρμόνισης σε ορισμένες διασυνοριακές καταστάσεις. Μετά το Brexit οι κανόνες για την άμεση φορολογία των εταιρειών στις καταστάσεις στις οποίες εμπλέκεται το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι εκείνοι που ισχύουν για τις τρίτες χώρες.

CHECK: Έχω λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσω τη συμμόρφωση με τους εθνικούς κανόνες για την άμεση φορολογία όταν εμπλέκεται το Ηνωμένο Βασίλειο;