Skip to main content
24 09 2015 | 09:10

Περιορισμένες οι δυνατότητες εξαγωγής βιολογικών προϊόντων στην Τουρκία

Περιορισμένες οι δυνατότητες εξαγωγής βιολογικών προϊόντων στην Τουρκία

Τις βιολογικές παιδικές τροφές προτιμούν ως επί το πλείστον από τον τομέα των βιολογικών προϊόντων οι Τούρκοι καταναλωτές. Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη, η αγορά βιολογικών προϊόντων στην Τουρκία είναι περιορισμένη και ακόμα μικρότερες είναι οι εισαγωγές, λόγω των περιορισμών και των δασμών που υφίστανται τα εμπορεύματα κάθε είδους. Βέβαια, η ζήτηση αυξάνεται χρόνο με το χρόνο και υπάρχει έλλειμμα σε σχέση με την προσφορά.

Ορισμένες παρατηρήσεις και στοιχεία από το γραφείο ΟΕΥ:

"Ο αγροτικός τομέας κατείχε πάντα ηγετική θέση στην τουρκική οικονομία κυρίως λόγω των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα όπως βιολογική βιοποικιλότητα, καλό κλίμα και πλούσιο σε οργανικές ουσίες έδαφος. Επιπλέον, το 22% περίπου των Τούρκων εργαζομένων (5 εκ. περίπου) απασχολούνται στον εν λόγω κλάδο ενώ η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του αγροτικού τομέα στην Τουρκία υπολογίζεται σε 9% του ΑΕΠ έναντι 1,4% στην ΕΕ.

Η παραγωγή βιολογικών τροφίμων ξεκίνησε το 1984 λόγω της ζήτησης από ευρωπαϊκές χώρες για βιολογικά ξερά σύκα και σταφίδες. Ο τομέας των βιολογικών αγροτικών προϊόντων αναπτύχθηκε ραγδαία μεταξύ του 1990 και του 1999 όταν ο αριθμός των γεωργών που απασχολούνταν στη βιολογική γεωργία αυξήθηκε από 313 σε 12.275 και η καλλιεργήσιμη γη για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων από 1.037 εκτάρια σε 46.508 εκτάρια.

Σύμφωνα με στοιχεία της στατιστικής Υπηρεσίας Τουρκίας, το 2014, αξιοποιήθηκαν περίπου 883.118 εκτάρια γης για την παραγωγή πάνω από 208 διαφορετικών ειδών βιολογικών προϊόντων βάρους 2.217.055 τόνων ενώ ο αριθμός των αγροτών που απασχολήθηκαν στη βιολογική γεωργία ανήλθε σε 71.472. Οι βασικότερες κατηγορίες των εν λόγω προϊόντων είναι : αποξηραμένα φρούτα, ξηροί καρποί, μπαχαρικά και βότανα, φρέσκα / μεταποιημένα φρούτα και λαχανικά, όσπρια, δημητριακά , βιομηχανικά φυτά και σπορέλαιο.

Ωστόσο, η βιολογική γεωργία στην Τουρκία δε μπορεί να θεωρηθεί αναπτυγμένη καθώς σήμερα μόλις το 3,3% της συνολικής καλλιεργήσιμης γης αξιοποιείται για την καλλιέργεια βιολογικών αγροτικών προϊόντων (από 1,92% το 2009). Επιπλέον, σε αντίθεση με την παραδοσιακή γεωργία, οι τιμές των βιολογικών προϊόντων ρυθμίζονται αποκλειστικά από την αγορά ενώ οι γεωργικές μονάδες  βιολογικής παραγωγής είναι μικρής κλίμακας και κατακερματισμένες. Η μεγάλη απόκλιση των τιμών μεταξύ των βιολογικών και συμβατικών γεωργικών προϊόντων έχει σαν αποτέλεσμα τη μειωμένη ζήτηση στην εγχώρια αγορά και την εξαγωγή περίπου του 80% της βιολογικής παραγωγής.

Τα τελευταία χρόνια, η τουρκική κυβέρνηση ξεκίνησε να υποστηρίζει πιο ενεργά τη βιολογική γεωργία παρέχοντας άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις (100€/ εκτάριο) καθώς και επιχειρηματικά / επενδυτικά δάνεια από την κρατική τράπεζα ZIRAAT με έκπτωση 60% για φάρμες βιολογικής καλλιέργειας. Παράλληλα, με βάση το νόμο του 2004 για τη βιολογική γεωργία, η κρατική τηλεόραση υποχρεούται να προβάλλει τουλάχιστον ένα μισάωρο το μήνα εκπαιδευτικές / ενημερωτικές εκπομπές προκειμένου να ευαισθητοποιήσει τόσο στους παραγωγούς όσο και στους καταναλωτές για τα πλεονεκτήματα της βιολογικής γεωργίας.

Παραγωγή βιολογικής καλλιέργειας στην Τουρκία (2002-2014)

Έτος

Αριθμός Προϊόντων

Αριθμός Γεωργών

Συνολική Παραγωγή  (εκτάρια)

Ποσότητα Παραγωγής (τόνοι)

2002

150

12.428

89.827

310.125

2003

179

14.798

113.621

323.981

2004

174

12.751

209.573

377.616

2005

205

14.401

203.811

421.934

2006

203

14.256

192.789

458.095

2007

201

16.276

174.283

568.128

2008

247

14.926

166.883

530.224

2009

212

35.565

501.641

938.715

2010

216

42.097

510.033

1.343.737

2011

225

42.460

614.618

1.659.543

2012

204

54.635

702.909

1.750.127

2013

213

60.797

769.014

1.620.387

2014

208

71.472

883.118

2.217.055

Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας Τουρκίας

Η έλλειψη πληροφόρησης αναφορικά με τα διατροφικά πλεονεκτήματα κατανάλωσης βιολογικών προϊόντων αποτελεί μόνο ένα από τους λόγους της μειωμένης ζήτησης από την εγχώρια αγορά. Ο βασικότερος ίσως λόγος σχετίζεται με το γεγονός  ότι το μέσο εισοδηματικό επίπεδο των Τούρκων είναι χαμηλό και η διανομή του εισοδήματος είναι ανισομερής ενώ τα βιολογικά προϊόντα είναι κατά 40% περίπου ακριβότερα από ότι τα παραδοσιακά τρόφιμα. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Σμύρνης, από τους 1000 καταναλωτές μόλις το 15% ήταν διατεθειμένοι να αγοράσουν βιολογικά προϊόντα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό το 15% των Τούρκων κατέχει το 50% του συνολικού εισοδήματος.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια σημαντική αύξηση των υπαίθριων αγορών πώλησης βιολογικών προϊόντων στις μεγάλες πόλεις με παράλληλη αύξηση της γκάμας των προϊόντων που διατίθενται. Επιπλέον, αλυσίδες σουπερ μάρκετ όπως οι Tesco, Kipa και Migros έχουν ξεκινήσει την παραγωγή δικών τους βιολογικών προϊόντων ενώ τα καταστήματα πώλησης εν λόγω προϊόντων έχουν αυξηθεί σημαντικά κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη και την Άγκυρα. 

Τουρκικές εξαγωγές βιολογικών προϊόντων

Η πλειοψηφία των τουρκικών εξαγωγών βιολογικών προϊόντων κατευθύνεται προς της χώρες της ΕΕ και πιο συγκεκριμένα κυρίως προς τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ολλανδία. Επίσης, τα τελευταία χρόνια, οι ΗΠΑ έχουν αποτελέσει σημαντική χώρα υποδοχής των εν λόγω τουρκικών προϊόντων. Ο όγκος των εξαγωγών των τουρκικών βιολογικών προϊόντων αυξήθηκε εντυπωσιακά από 8.616 τόνους αξίας 19.370.599$ το 1988 σε 7.565.604 τόνους αξίας 27.504.928$ το 2009 για να φτάσει τους 15.552.638 τόνους αξίας 78.779.537$ το 2014. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2009 το 95-99% της συνολικής βιολογικής παραγωγής κατευθύνθηκε προς το εξωτερικό, ποσοστό που έχει πέσει σήμερα στο 75-80% περίπου.

Χώρες υποδοχής τουρκικών βιολογικών προϊόντων - 2014

ΧΩΡΑ

ΠΟΣΟΤΗΤΑ (kg)

ΠΟΣΟ ($)

% ΑΞΙΑ

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

3.335.466

19.248.646

24,4

Η.Π.Α.

3.782.712

19.053.760

24,2

ΓΑΛΛΙΑ

1.488.675

8.507.402

10,8

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

1.254.091

7.075.308

9,0

ΕΛΒΕΤΙΑ

1.190.599

6.217.360

7,9

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

998.137

4.446.227

5,6

ΣΟΥΗΔΙΑ

808.811

4.360.203

5,5

ΙΤΑΛΙΑ

389.770

2.775.607

3,5

ΙΑΠΩΝΙΑ

296.571

1.910.147

2,4

ΔΑΝΙΑ

250.452

1.201.498

1,5

ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ

211.130

1.038.758

1,3

ΒΕΛΓΙΟ

136.720

471.784

0,6

ΣΥΝΟΛΟ

14.143.134

76.306.700

96,9

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ

15.552.638

78.779.537

100

Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας Τουρκίας

Στα σημαντικότερα εξαγώγιμα τουρκικά βιολογικά προϊόντα συμπεριλαμβάνονταν το 2014 οι ξηροί καρποί, τα φρούτα, το βαμβάκι και άλλα υφαντουργικά προϊόντα, η κάπαρη, οι φακές, το σιτάρι και τα λαχανικά. Τα προηγούμενα έτη σημαντικά ποσά καταγράφονται στις τουρκικές εξαγωγές καρπουζιών, πεπονιών, σταφυλιών και μήλων ενώ στην κατηγορία των λαχανικών, τα τουρκικά βιολογικά αγγούρια, οι ντομάτες, οι μελιτζάνες, οι πιπεριές και τα καρότα κατευθύνονται προς τις αγορές του εξωτερικού.

Πέρα από τα παραδοσιακά προϊόντα της Τουρκίας όπως είναι τα αποξηραμένα φρούτα, οι ξηροί καρποί και το βαμβάκι που έχουν τη μερίδα του λέοντος όσον αφορά στις εξαγωγές βιολογικών προϊόντων, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα επεξεργασμένα προϊόντα όπως επίσης και τα αρωματικά βότανα καταγράφουν σημαντικές αυξήσεις στις εν λόγω εξαγωγές.

 Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα τουρκικά βιολογικά προϊόντα - 2014

ΠΡΟΪΟΝ

ΠΟΣΟΤΗΤΑ (kg)

ΠΟΣΟ ($)

% KG

% $

ΣΥΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΣΥΚΟ

4.523.936

21.626.691

29,09

27,5

ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ

1.642.488

17.046.378

10,56

21,6

ΣΤΑΦΙΔΕΣ

4.118.835

13.557.823

26,48

17,2

ΒΕΡΙΚΟΚΟ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΒΕΡΙΚΟΚΟ

1.975.009

11.102.466

12,70

14,1

ΦΡΟΥΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΦΡΟΥΤΑ

1.292.370

8.595.480

8,31

10,9

ΒΑΜΒΑΚΙ ΚΑΙ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

132.447

1.814.432

0,85

2,3

ΦΙΣΤΙΚΙΑ ΑΝΤΕΠΗΣ

21.807

854.089

0,14

1,1

ΦΑΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ ΦΑΚΗ

365.123

709.020

2,35

0,9

ΚΑΠΑΡΗ

76.125

604.698

0,49

0,8

ΣΙΤΑΡΙ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΣΙΤΑΡΙ

845.340

364.871

5,44

0,5

ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΛΑΧΑΝΙΚΑ

56.256

347.835

0,36

0,4

ΚΑΡΥΔΙΑ

22.258

343.069

0,14

0,4

ΣΥΝΟΛΟ

15.071.994

76.966.852

96,9

97,7

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ (περιλαμβάνονται λοιπά προϊόντα)

15.552.638

78.779.537

100

100

 Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας Τουρκίας

Τουρκικές εισαγωγές βιολογικών προϊόντων

Οι τουρκικές εισαγωγές βιολογικών προϊόντων είναι περιορισμένες και αποσπασματικές. Οι Τούρκοι καταναλωτές που προτιμούν βιολογικά προϊόντα αυξάνονται κάθε χρόνο αλλά η ζήτηση παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Το 2014 οι παιδικές τροφές βρίσκονταν στην πρώτη θέση όσον αφορά στις εισαγωγές των εν λόγω προϊόντων και ακολούθησαν οι σταφίδες, οι κομπόστες, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα βότανα σε μικρές, όμως, ποσότητες.

Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι σε συνάντηση που πραγματοποίησαν στελέχη του Γραφείου μας με τη Γεν. Γραμματέα της Ένωσης Εισαγωγέων Τροφίμων Τουρκίας, κα Melahat Ozkan, επισημάνθηκε ότι ένας από τους τομείς τροφίμων που αναπτύσσονται στην Τουρκία και θα μπορούσε να υπάρχει ενδιαφέρον από τουρκικής πλευράς για εισαγωγές είναι ο κλάδος των βιολογικών προϊόντων. Πιο συγκεκριμένα, ενδιαφέρον φαίνεται να υπάρχει για προϊόντα που δεν παράγονται στην Τουρκία όπως είναι ο καφές και η σοκολάτα, για βιολογικό σιτάρι και βαμβάκι (που παράγονται σε τρίτες χώρες από εταιρίες ως επί των πλείστων τουρκικών συμφερόντων), για σόγια και για τυποποιημένα προϊόντα.

Τουρκικές εισαγωγές Βιολογικών Προϊόντων -  2013

Προϊόν

Ποσότητα (Kg)

Χώρα Εισαγωγής

Συμπυκνωμένος χυμός μήλου

5.807.050

Αυστρία, ΗΠΑ, Γερμανία, Ολλανδία, Αγγλία, Ιταλία

Ελαιοκράμβη

5.260.000

Ουκρανία

Φασόλια και τύποι αυτών

4.673.500

Κιργιστάν,  Καζακστάν,  Γερμανία

Καλαμπόκι

3.051.000

Ινδία, Ρωσία

Είδη παιδικών τροφών

1.410.070

Αυστρία,Τσεχία, Πολωνία

Φακές και τύποι αυτών

1.273.290

Γερμανία, ΗΠΑ, Ολλανδία, Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία

Λιναρόσπορος

633.790

Ουκρανία

Σταφίδες

364.588

Γερμανία, ΗΠΑ, Ολλανδία, Αγγλία

Χυμός Ροδιού και Συμπυκνωμένος χυμός ροδιού

320.040

Ολλανδία

Ρεβίθια

259.588

Αγγλία, Ολλανδία, Γαλλία, Γερμανία, ΗΠΑ

Φράουλες (φρέσκες και κατεψυγμένες)

207.380

ΗΠΑ, Γερμανία, Αυστρία, Ελβετία

Σουσάμι

193.000

Γερμανία, Ολλανδία, Ιταλία

Συμπυκνωμένος χυμός φρούτων (φράουλα, βύσσινο, καρώτο)

154.585

ΗΠΑ, Ολλανδία

Κομπόστα φρούτων (βερίκοκο, κεράσι)

141.209

Γερμανία

Αποξηραμένα σύκα

137.017

Κροατία, Γερμανία, Αγγλία

Κάπαρη

92.340

Ελλάδα, ΗΠΑ

Βότανα (δάφνη, ρίγανη, κόμμι χαρουπιού, θρούμπι, μελισσόχορτο, ροδοπέταλα, τσουκνίδα)

70.673

Καναδάς, ΗΠΑ, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Τυνησία

Μακαρόνια και τύποι αυτών

62.106

Γερμανία ,Ιταλία

Αποξηραμένα βερίκοκα

61.800

Γερμανία, Αγγλία

Αποξηραμένα φρούτα (βύσσινο,κεράσι, δαμάσκηνα)

40.009

Γερμανία, Αυστρία, Γαλλία

Μαύρο κύμινο

39.400

Ινδία, Αίγυπτος

Χουρμάδες και τύποι αυτών

32.400

Τυνησία

Φουντούκια

23.000

Γερμανία, Αγγλία

Πουρές από δαμάσκηνο

17.286

Ισπανία

Καφές και τύποι αυτών

10.259

Βέλγιο, Ολλανδία, Σουηδία

Φασκόμηλο

9.357

ΗΠΑ, Γερμανία

Ανάμειξη (Ciabatta,Kuruste,Sovital)

6.900

Γερμανία

Ψωμιά

5.896

Γερμανία

Προϊόντα Ινδικής Καρύδας

5.365

Φιλιππίνες

Κράκερ

5.333

Γαλλία

Τύποι Τσαγιού (Τσάι από βότανα και φρούτα)

5.225

ΗΠΑ, Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία

Μούσλι

4.953

Γερμανία

Τύποι μαρμελάδας

4.147

Βέλγιο, Σουηδία

Σκόνη γάλακτος

4.066

Ολλανδία, ΗΠΑ

Σοκολάτες

2.815

Γερμανία, Βέλγιο

Ηλιέλαιο

2.090

Γερμανία

Λάδι πυρήνα βερίκοκου

1.510

ΗΠΑ, Βουλγαρία, Αγγλία

Τυρόπηγμα Σόγιας

1.256

Ολλανδία

Ξύδι μήλου

1.224

ΗΑΕ, Λιβύη

Δενδρολίβανο

1.146

Γερμανία

Βιολογικό Αλεύρι Σίκαλης

1.125

Αφγανιστάν

Μπισκότα με πιπερόριζα

851

Σουηδία

Άρωμα μήλου

800

Ολλανδία

Έλαιο Αργκάν

500

Μαρόκο

Σάλτσα Τομάτας

456

Σουηδία

Πράσινο Τσάι

325

Ολλανδία, ΗΠΑ

Μπαχαρικά

102

Αυστρία

Σουμάκι

25

Δανία

Ουίσκι μαλτ

132 ΤΕΜΑΧΙΑ /70cl

Σκωτία

Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας Τουρκίας

Τουρκικές Εισαγωγές Βιολογικών Προϊόντων - 2014

Προϊόν

Ποσότητα (Kg)

Χώρα Εισαγωγής

Παιδικά τρόφιμα

1.532.148

Γερμανία, Αυστρία, Τσεχία, Πολωνία

Σταφίδες

268.000

ΗΠΑ, Ολλανδία, Αγγλία

Κομπόστα  (Δαμάσκηνα, Σύκα, Βερίκοκο, Ροδάκινο, Βύσσινο)

178.592

Γερμανία

Φρούτα (Αχλάδια, Φράουλες, Δαμάσκηνα, Μανταρίνια, Γκρέιπφρουτ)

122.502

Γερμανία, Δανία, Γαλλία, Ολλανδία

Αποξηραμένα Φρούτα (Μούρα, Σύκα, Δαμάσκηνα, Χουρμάδες)

53.118

Αφγανιστάν, Γερμανία, Μολδαβία, Πολωνία, Τυνησία)

Λαχανικά

24.120

Αφγανιστάν, Γερμανία

Βότανα (Δάφνη, ρίγανη, κόμμι χαρουπιών, στέβια)

23.612

ΗΠΑ, Ολλανδία, Αγγλία, Ιταλία

Μαύρο κύμινο και προϊόντα

12.850

Γερμανία, Ινδία

Σιρόπι Αγαύης

8.500

Αγγλία, Μεξικό

Φουντούκια

7.000

Γερμανία

Γάλα και έλαια καρύδας

6.083

Σρι Λάνκα

Μίξη Ψωμιού

4.300

Γερμανία

Καφέδες και είδη αυτών

4.050

ΗΠΑ, Βέλγιο, Ολλανδία

 Επάλειψη με σοκολάτα

2.548

Βέλγιο

Φασολάκια χάντρες

2.322

Γαλλία

Ηλιέλαιο

1.824

Γερμανία, Ιταλία

Τσάι φρούτων

1.739

Ολλανδία

Είδη μαρμελάδων φρούτων

1.076

Βέλγιο

Βιολογικά μπισκότα με πιπερόριζα

122

Αφγανιστάν

Βασιλικό Πολτός Μέλι

116

Αφγανιστάν

Σουμάκι

20

Δανία

Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας Τουρκίας

Δασμοί

Σε γενικές γραμμές ο τομέας των αγροτικών προϊόντων και των ειδών διατροφής στην Τουρκία είναι ιδιαιτέρως προστατευμένος από τον διεθνή ανταγωνισμό με περιοριστικού τύπου εισαγωγικές πρακτικές καθώς και υψηλό δασμολόγιο.