Skip to main content
12 09 2018 | 10:04

Χαράλαμπος Κοτίνης, ο γεωπόνος που δημιούργησε από το μηδέν τον αμπελώνα της Achaia Clauss

Χαράλαμπος Κοτίνης, ο γεωπόνος που δημιούργησε από το μηδέν τον αμπελώνα της Achaia Clauss

Ο άνθρωπος στον οποίο οφείλεται εν πολλοίς η επιτυχία των κρασιών της ιστορικής οινοποιίας Achaia Clauss, από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, είναι ο γεωπόνος, ηλικίας άνω των 90 ετών, Χαράλαμπος Κοτίνης, ο οποίος αρχικά εργαζόταν στη Διεύθυνση Γεωργίας Πατρών. Το όνομά του έχει συνδεθεί τόσο με τις ποικιλίες και τον αμπελώνα της Πάτρας, που αναπτύχθηκε με πρότυπο την Achaia Clauss και τις απαιτήσεις σε κρασί του τότε ιδιοκτήτη της (οικογένεια Αντωνόπουλου), όσο και με την αναβίωση της Μαλαγουζιάς.  

Μάλιστα, στις 27 Μαΐου 2018, στις Ανοιχτές Μέρες της Achaia, o νυν ιδιοκτήτης της, κ. Καραπάνος τίμησε τον επί δεκαετίες πολύτιμο συνεργάτη του, κ. Κοτίνη, απονέμοντάς του τιμητική πλακέτα. Να σημειωθεί ότι για το συγγραφικό έργο του ο κ. Κοτίνης έχει βραβευτεί και από την Ακαδημία Αθηνών.

Μιλώντας κατά την απονομή πλακέτας, ο κ. Κοτίνης, παρεσύρθη σε έναν ποταμό αφηγήσεων που εξέπληξαν ευχάριστα τους παραβρισκομένους, όπου έλαβε χώρα η εκδήλωση. Όμως ο ομιλητής δεν παρέλειψε να εκφράσει και το παράπονό του για αμπελοοινική έκδοσή του κατά το παρελθόν, που έγινε με την συνδρομή του υπουργείου Γεωργίας, αλλά που δεν προωθήθηκε και κρατήθηκε στις αποθήκες του. Πρότεινε δε την ανατύπωσή της από το υπουργείο, με την διάθεση εκ μέρους του συγγραφέα ενός από τα τρία αντίτυπα που κατέχει.

Η σύνδεσή του με τη Μαλαγουζιά και την αναβίωσή της

Ο κ. Κοτίνης έχει δηλώσει σε μαρτυρία του για τη Μαλαγουζιά: «Στο πατρικό μου αμπέλι, ο τρύγος της Μαλαγουζιάς συνέπιπτε με εκείνο του μοσχουδιού, στα μέσα Αυγούστου. Λόγω της πρωιμότητάς της, οι κτηνοτρόφοι της ορεινής Ναυπακτίας είχαν μεταφέρει μικρό αριθμό πρέμνων της από τα ξεχειμαδιά τους στο Μεσολόγγι, στις ορεινότατες, κοινότητες Λεύκας και Μανδρινής, σε υψόμετρο περί τα 1.100 μ., όπου τα σταφύλια ωρίμαζαν περί τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Με την οικοπεδοποίηση της πεδιάδας της Ναυπάκτου και την ανάπτυξη των αρδευομένων καλλιεργειών (Μεσολόγγιο - Παραχελωίτιδα), η αμπελοκαλλιέργεια μειώθηκε δραστικά, με αποτέλεσμα η ποικιλία σχεδόν να εξαφανισθεί. Ευτυχώς, ο Κοτίνης πρόφθασε και διέσωσε το 1970 εμβολιοκληματίδες, γιατί όταν την αναζήτησε και πάλι το 1993, εντόπισε μόνο μικρό αριθμό πρέμνων σε κληματαριές γύρω από το Μεσολόγγι, καθώς και σε παλιά αυτόρριζα αμπέλια στη Ναύπακτο.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι δεν ήταν μόνον η φυλλοξήρα και η εντατικοποίηση του τουρισμού που απειλούσαν τις σπάνιες ποικιλίες με εξαφάνιση αντιμετώπιζαν και άλλους, εξίσου σοβαρούς, κινδύνους.

Όταν ο Βασίλης Λογοθέτης (καθηγητής Αμπελουργίας στο ΑΠΘ) ανέλαβε την εγκατάσταση του αμπελώνα του Πόρτο Καρράς εκτάσεως 4.500 στρεμμάτων έθεσε ως όρο την συνεργασία με την οινολόγο, Σταυρούλα Κουράκου για την επιλογή των ποικιλιών. Έτσι και έγινε το 1967.

Όπως αναφέρει η ίδια στο βιβλίο της για τη Μαλαγουζιά, την ίδια χρονιά το 1967 το Ινστιτούτο Αμπέλου της Λυκόβρυσης προμηθεύτηκε εμβολιοκληματίδες από τα λίγα κλήματα που είχε ο αμπελουργός Βαλανδρέας στο Νεοχώρι κοινότητα του Μεσολογγίου. Τούτο διεκπεραιώθηκε από τον Κοτίνη που εργαζόταν τότε στη Διεύθυνση Γεωργίας Πατρών.

Μερικές από αυτές τις κληματίδες το Ινστιτούτο Οίνου έστειλε στον καθηγητή Λογοθέτη για να φυτευθούν μαζί με άλλες ελληνικές ποικιλίες στον αμπελώνα Καρρά.

Κάθε χρόνο το Κτήμα Καρρά έστελνε μέρος της παραγωγής προς οινοποίηση στο πειραματικό οινοποιείο του Ιδρύματος και από τις πρώτες οινοποιήσεις 1970-1974 είχε επισημανθεί το δυναμικό της.

Ο Ευάγγελος Γεροβασιλείου διαπίστωσε από την αρχή τις προοπτικές αυτής της ποικιλίας ώστε το 1981 που είχε αρχίσει να ωριμάζει η σκέψη για την δημιουργία δικού του αμπελώνα φύτευσε αρχικά 12 στρέμματα με Μαλαγουζιά και το 1983 ακόμα 15 από συνολικά 30 στρέμματα (το υπόλοιπο Ασύρτικο). Το 2016 οι φυτεύσεις έφτασαν τα 250 στρέμματα.

Το 1979, ο Σωτήρης Σωτηρόπουλος, χημικός-οινολόγος του Ινστιτούτου Οίνου, πρότεινε στον Κοτίνη να συνεργασθούν για την προώθηση της Μαλαγουζιάς στην περιοχή της Ζίτσας. Φυτωριακό υλικό προμηθεύθηκαν και πάλι από την περιοχή του Μεσολογγίου, αλλά από διάφορες κληματαριές, όμως η προσπάθεια δεν ευοδώθηκε λόγω λάθους των αμπελουργών, που δεν ακολούθησαν σωστά τις υποδείξεις εμβολιασμού. Από το ίδιο αυτό φυτωριακό υλικό, ο Σωτηρόπουλος έστειλε μικρό μέρος στην Πάτρα, στον Θανάση Παρπαρούση, ο οποίος εγκατέστησε μικροφυτεία στα Μποζαΐτικα Πατρών. Αργότερα, ο αμπελουργός-οινοποιός Παρπαρούσης έστειλε εμβόλια στην «αγρότισσα» Ρωξάνη Μάτσα, που τα φύτεψε στον αμπελώνα της δίπλα στο οινοποιείο του Καμπά στην Κάντζα στα Μεσόγεια Αττικής, απ' όπου η ποικιλία μεταπήδησε στην Κάρυστο, στο Κτήμα Μοντοφώλι. Η Μαλαγουζιά αυτών των κτημάτων και όσων άλλων πήραν εμβόλια από τα κλήματά τους, κατάγεται από κληματαριές του Μεσολογγιού.

Οταν το 1993, ο Κωνσταντίνος Δαρεμάς ανέθεσε στον Χαράλαμπο Κοτίνη την εγκατάσταση ενός αμπελώνα του στην περιοχή Μαρκοπούλου στη διασταύρωση προς Βραυρώνα, εγκατέστησε και 180 πρέμνα από Μαλαγουζιά, τα σταφύλια των οποίων οινοποιήθηκαν το 1995, επιβεβαιώνοντας την προσαρμοστικότητα και το ποιοτικό δυναμικό της ποικιλίας.

Τότε αποφασίστηκε να στείλουν όλες τις εμβολιοκληματίδες από αυτά τα 180 πρέμνα καθώς και από το Κτήμα Μάτσα, στα φυτώρια της Vitro - Hellas (Νησέλι Ημαθίας) και έτσι στη φυτευτική περίοδο του 1996 εγκαταστάθηκε ο αμπελώνας Δαρεμά 8 στρεμμάτων με Μαλαγουζιά στην καρδιά της Μεσογέας.

Μετά το 1996, πάντοτε χάρις στη δραστηριότητα του Κοτίνη, εγκαταστάθηκαν αμπελώνες Μαλαγουζιάς 7-8 στρεμμάτων στη Μύκονο και 6 στρεμμάτων στην Κάρυστο. Ενας άλλος αμπελώνας «στήθηκε» στο Αγρίνιο, ενώ ένας άλλος, 200 στρεμμάτων, ετοιμάζεται στα δυτικά της Πάτρας. Γι' αυτό δίκαια ο Κοτίνης συχνά επαναλμβάνει: «Συγχωρήστε μου που θα σας απασχολήσω και πάλι με την Μαλαγουζιά μου».