Skip to main content
01 11 2019 | 10:02

Ενισχύσεις στους αλιείς που πλήττονται από την απαγόρευση της αλιείας γάδου Ανατολικής Βαλτικής

Ενισχύσεις στους αλιείς που πλήττονται από την απαγόρευση της αλιείας γάδου Ανατολικής Βαλτικής

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την Πέμπτη 31 Οκτωβρίου πρόταση για την παροχή στήριξης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας στους αλιείς που πλήττονται από την απαγόρευση της αλιείας γάδου στην Ανατολική Βαλτική με στόχο την οριστική παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών τους σκαφών.

Ο επίτροπος Περιβάλλοντος, Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας κ. Καρμένου Βέλα, δήλωσε τα εξής: «Ο γάδος της Ανατολικής Βαλτικής πλήττεται από μια πρωτοφανή κρίση — σύμφωνα με τους επιστήμονες, η απώλεια ψαριών λόγω άσκησης περιβαλλοντικών πιέσεων είναι τριπλάσια σε σχέση με την απώλεια λόγω αλιευτικής δραστηριότητας. Πουθενά αλλού στην Ευρώπη δεν διαπιστώνεται παρόμοια κατάσταση. Με τη σημερινή πρόταση επιδιώκεται η μεταστροφή της κατάστασης αυτής: μέσω της δημιουργίας των προϋποθέσεων που θα συμβάλουν στην ανασύσταση του αποθέματος, με παράλληλη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων που εξαρτώνται από το εν λόγω απόθεμα. Τόσο τα ψάρια όσο και οι αλιείς της Βαλτικής Θάλασσας δικαιούνται ένα βιώσιμο μέλλον.»

Ο γάδος της Ανατολικής Βαλτικής είναι ένας από τους βασικούς τύπους αλιείας στη Βαλτική Θάλασσα, αλλά το εν λόγω απόθεμα βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση. Κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου στις 14-15 Οκτωβρίου, οι υπουργοί Αλιείας συμφώνησαν, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής, να μειωθούν οι αλιευτικές δυνατότητες για το 2020 σε σχεδόν μηδενικό επίπεδο. Ενώ το ως άνω μέτρο είναι αναγκαίο για να διασφαλιστεί μια πιθανότητα ανασύστασης του αποθέματος, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αυτό θα έχει επίσης ως συνέπεια σοβαρή και αναπόφευκτη οικονομική δυσχέρεια για τους στόλους και για τις αλιευτικές κοινότητες που παραδοσιακά αλιεύουν το εν λόγω απόθεμα. Με τη σημερινή πρόταση, η Επιτροπή επιδιώκει να μετριάσει τον οικονομικό αντίκτυπο που θα προκύψει λόγω της απαγόρευσης και να τείνει χείρα βοηθείας στις γυναίκες και στους άνδρες αλιείς που θα υποστούν το μεγαλύτερο πλήγμα. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ) παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε αυτή τη δυσχερή οικονομική κατάσταση.

Ειδικότερα, η πρόταση επιτρέπει στα κράτη μέλη που πλήττονται από το ως άνω μέτρο, να χρησιμοποιούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, ορισμένα από τα μη δαπανηθέντα κονδύλια του ΕΤΘΑ για τη στήριξη των ιδιοκτητών σκαφών που επιθυμούν να αποσύρουν οριστικά τα σκάφη τους που αλιεύουν γάδο της Ανατολικής Βαλτικής. Ταυτόχρονα, η παρούσα πρόταση περιορίζει τον αριθμό των σκαφών που δύνανται να αλιεύουν γάδο της Ανατολικής Βαλτικής, καθώς διασφαλίζει ότι η απόσυρση αλιευτικής ικανότητας από τον στόλο με στήριξη από το ΕΤΘΑ μειώνει την πίεση στο απόθεμα γάδου και συμβάλλει στην ανασύστασή του με την πάροδο του χρόνου. Η πρόταση δεν αυξάνει τη χρηματοδότηση από το ΕΤΘΑ ανά κράτος μέλος ούτε τη συνολική συνεισφορά από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Επιπλέον, δεδομένης της εξαιρετικά ευάλωτης κατάστασης στην οποία βρίσκεται το οικοσύστημα της Βαλτικής Θάλασσας, η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθούν ο έλεγχος και η συλλογή δεδομένων στη Βαλτική Θάλασσα, ακόμη και μετά την τρέχουσα περίοδο απαγόρευσης. Αρχής γενομένης από το 2020, τα σκάφη που αλιεύουν γάδο στην Ανατολική Βαλτική θα πρέπει να είναι εξοπλισμένα με σύστημα παρακολούθησης σκαφών ή με άλλο ισοδύναμο ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχουν παρατηρητές επί του σκάφους σε ποσοστό τουλάχιστον 20 % των σκαφών αυτών. Η παρουσία παρατηρητών θα δώσει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να συγκεντρώνουν περισσότερα και καλύτερης ποιότητας στοιχεία σχετικά με την κατάσταση του αποθέματος και τον τρόπο με τον οποίο η αλιεία επηρεάζει αυτό το καίριας σημασίας απόθεμα.

Ιστορικό

Το οικοσύστημα στη Βαλτική Θάλασσα βρίσκεται σε επισφαλή κατάσταση εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, μόλις το 2019 οι επιστήμονες προειδοποίησαν ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες έχουν πολύ σημαντικότερες επιπτώσεις για τον γάδο της Ανατολικής Βαλτικής από ό, τι είχε εκτιμηθεί προηγουμένως. Το απόθεμα γάδου της Ανατολικής Βαλτικής δεν αναμένεται να ανακάμψει πριν από το 2024, ακόμη και με πλήρη απουσία αλιευτικής δραστηριότητας.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενέκρινε τα πρώτα επείγοντα μέτρα τον Ιούλιο του 2019, απαγορεύοντας την αλιεία γάδου στην Ανατολική Βαλτική μέχρι το τέλος του έτους. Στις 14-15 Οκτωβρίου 2019, το Συμβούλιο αποφάσισε τη λήψη απαραίτητων και πρωτοφανούς κλίμακας περιορισμών αλιείας για το 2020, μειώνοντας κατά 92 % τα επιτρεπόμενα αλιεύματα για τον γάδο της Ανατολικής Βαλτικής και επιτρέποντας, ως εκ τούτου, μόνον τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα. Κατά την ίδια σύνοδο του Συμβουλίου, οι χώρες της Βαλτικής είχαν ήδη υιοθετήσει περιβαλλοντικές πολιτικές για την ανάκαμψη του οικοσυστήματος της Βαλτικής Θάλασσας.

Λόγω των σημαντικών μειώσεων που συμφωνήθηκαν για άλλα αποθέματα της Βαλτικής, τα σκάφη και τα τμήματα του στόλου που έχουν πληγεί περισσότερο από την απαγόρευση, δεν θα είναι σε θέση να αναπροσανατολίσουν τις αλιευτικές τους δραστηριότητες σε άλλα είδη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν αναγκαία η λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης, καθώς και περαιτέρω μέτρων για την αντιμετώπιση της ιδιαίτερης κατάστασης στη Βαλτική Θάλασσα.

Η οριστική παύση δραστηριοτήτων, στο πλαίσιο του ΕΤΘΑ, ίσχυε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017. Με την σημερινή πρόταση θα επανέλθει το εν λόγω μέτρο, υπό νέους, αυστηρούς όρους, για τον στόλο αλιείας γάδου της Ανατολικής Βαλτικής, έως το πέρας της τρέχουσας περιόδου ΕΤΘΑ 2014-2020.