Skip to main content
05 09 2019 | 15:22

Οι ζημιές στην αγροτική παραγωγή, η ΕΕ, το rescEU και η χρήση τους στην Ελλάδα για μικροπολιτική

Οι ζημιές στην αγροτική παραγωγή, η ΕΕ, το rescEU και η χρήση τους στην Ελλάδα για μικροπολιτική

Το αλαλούμ της ανταλλαγής δηλώσεων, ερωτήσεων και απαντήσεων με διακύβευμα τις ζημιές στην αγροτική παραγωγή από φυσικές καταστροφές καταδεικνύει πώς ακριβώς στην Ελλάδα αντιλαμβανόμαστε καίρια ζητήματα όπως είναι οι αποζημιώσεις: Με όρους μικροπολιτικής σκοπιμότητας και όχι με γνώμονα το μέλλον και το συμφέρον των παραγωγών. Όλα ξεκίνησαν από την υποβολή σχετικού ερωτήματος από την ευρωβουλεύτρια, Εύα Καϊλή, του Κινήματος Αλλαγής προς την Κομισιόν για τη δυνατότητα κάλυψης των ζημιών στην αγροτική παραγωγή από ευρωπαϊκά κονδύλια. Πολύ λίγες εβδομάδες μετά υπήρξε και μία συνάντηση μεταξύ του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μάκη Βορίδη με τον αρμόδιο Επίτροπο, κ. Στυλιανίδη, στην οποία εμπλέχτηκε το Ταμείο rescEU στην ανακοίνωση που ακολούθησε.

Η αρνητική απάντηση του Επιτρόπου Γεωργίας, Φιλ Χόγκαν, στην κυρία Καϊλή και η παρανόηση του τι καλύπτει το rescEU οδήγησαν στον σημερινό "αχταρμά" δηλώσεων και ερωταπαντήσεων.

Πρώτα η κυρία Καϊλή αναγκάστηκε να επανατοποθετήσει το ερώτημά της και να επανερμηνεύσει την απάντηση του κ. Χόγκαν, λέγοντας ότι υπαίτια για τη μη δυνατότητα αποζημίωσης των παραγωγών είναι η τετραετία ΣΥΡΙΖΑ. Στη συνέχεια, βέβαια, έλαβε την αυτονόητη απάντηση από τον Τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ, Σταύρο Αραχωβίτη, ότι δεν ήταν υπαίτια η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αλλά η κυβέρνηση ΝΔ, με το σχέδιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης που υπέβαλε προς έγκριση το 2014.

Το παραπάνω όμως γαϊτανάκι δηλώσεων και ανακοινώσεων ξεκίνησε από λάθος βάση, που δείχνει ότι πιθανότατα τόσο το επιτελείο της κυρίας Καϊλή, όσο και του κ. Βορίδη δεν έχουν κατανοήσει πλήρως το θεσμικό (ευρωπαϊκό και εθνικό) πλαίσιο των αγροτικών αποζημιώσεων.

Πρώτον, το rescEU είναι ένα Ταμείο με κοινοτικά χρήματα το οποίο όντως αποζημιώνει για ζημιές από φυσικές καταστροφές, αλλά όχι αγρότες και όχι για αγροτική παραγωγή (σιτάρι, καλαμπόκι κλπ.). Αποζημιώνει μόνο για αγροτικές υποδομές και άλλα έργα, που αποτελούν αρμοδιότητα του Δημοσίου (τοπική αυτοδιοίκηση και κράτος), άρα μόνο σε τέτοιους φορείς μπορούν να δοθούν τέτοιου είδους ενισχύσεις.

Δεύτερον, υπάρχει το Ταμείο Αλληλεγγύης, που η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει να ενεργοποιήσει ακόμη, παρόλες τις προσπάθειες της προηγούμενης ηγεσίας του ΥπΑΑΤ, επί Σταύρου Αραχωβίτη και μία από τις ελάχιστες χώρες που κατάφερε να το ενεργοποιήσει ήταν φέτος η Ιρλανδία και μόνο για τους αγελαδοτρόφους. Μην ξεχνάμε ότι ο Επίτροπος Γεωργίας, ο κ. Χόγκαν, είναι Ιρλανδός. Το Ταμείο αυτό, ναι, αποζημιώνει παραγωγούς για ζημιές από φυσικές καταστροφές, αλλά υπό προϋποθέσεις.

Τρίτον, οι αγροτικές υποδομές και το ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, που ανήκουν σε αγρότες, όπως θερμοκήπια, στάβλοι, αρδευτικά συστήματα, πομόνες, αποθήκες κ.ά. αποζημιώνονται για την αποκατάστασή τους και μόνο από τα γνωστά σε όλους μας ΠΣΕΑ, που όμως καθυστερούν πολύ να πληρώσουν και πληρώνουν μόνο αφού προχωρήσει στη σχετική δαπάνη ο παραγωγός. Αυτό όμως ισχύει σε όλη την Ε.Ε. και οι ενισχύσεις που δίνονται, προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό της κάθε χώρας-μέλους, όχι από την Ε.Ε.

Τέταρτον, ο ΕΛΓΑ είναι ο μόνος αρμόδιος για να αποζημιώνει την αγροτική παραγωγή, τους προσβεβλημένους από διάφορα αίτια καρπούς και τα ζώα. Όμως και ο ΕΛΓΑ, επειδή χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τους ίδιους τους αγρότες και κτηνοτρόφους - ούτε από το κράτος ούτε από την Ε.Ε. - διέπεται από έναν ασφαλιστικό κανονισμό, ο οποίος εξασφαλίζει ότι δίνονται οι αποζημιώσεις εκεί που πρέπει. Για διάφορους λόγους, ο ασφαλιστικός κανονισμός καλύπτει συγκεκριμένα αίτια και κινδύνους, ενώ για να αλλάξει αυτό, θα πρέπει να συμφωνήσουν όλοι, παραγωγοί και κτηνοτρόφοι, προκειμένου να συνεχίσει να γίνεται δίκαια η εκτίμηση και η πληρωμή των αποζημιώσεων.

Πέμπτον, η όλη παρανόηση με την Κομισιόν έχει να κάνει με το Μέτρο 5 "Πρόληψη και αποκατάσταση από φυσικές καταστροφές", το οποίο συμπεριλήφθηκε για πρώτη φορά την περίοδο 2014-2020 στο ελληνικό Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, αλλά δεν είχε επαρκή τεκμηρίωση το 2014 και δεν μπόρεσε ποτέ να ενεργοποιηθεί, παρόλο που υπήρξε μεγάλη ανάγκη εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Το μέτρο 5 περιλαμβάνει τα εξής:

  • Υπομέτρο 5.1 - Προληπτικές δράσεις για τη μείωση των συνεπειών φυσικών καταστροφών
  • Υπομέτρο 5.2 - Αποκατάσταση από φυσικές καταστροφές

Κονδύλια είχαν προβλεφθεί, η προκήρυξη και οι δικαιούχοι, όμως, δεν προσδιορίστηκαν ποτέ, οπότε το μέτρο έμεινε ανενεργό. Εξάλλου, δεν ευσταθεί η αιτία που αναφέρει στη δήλωσή του ο κ. Αραχωβίτης για αυτή την εξέλιξη, ότι δηλαδή "το μέτρο στο οποίο αναφέρεται τόσο ο Επίτροπος όσο και η κ. Καϊλή δεν μπορούσε να υποστηριχθεί από τις αναγκαίες μελέτες και τα απαραίτητα δεδομένα για την εφαρμογή του, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της ίδιας της Επιτροπής που ελήφθησαν το Δεκέμβριο 2014". Κι αυτό γιατί, όπως ο ίδιος αναφέρει, "η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε να προκηρύξει την απαιτούμενη αναλογιστική μελέτη που ήταν ουσιαστική προϋπόθεση για την ενεργοποίηση του Μέτρου", αλλά δεν εξηγεί γιατί δεν το είχε ενεργοποιήσει ακόμη μέχρι τον Ιούλιο, τη στιγμή που φτάνουμε στο τέλος της προγραμματικής περιόδου και τα προβλήματα από τις καταστροφές είναι πλέον κάτι παραπάνω από πιεστικά.

Απο τη μία λοιπόν, καλούνται οι αρμόδιοι συνεργάτες των κ.κ. Βορίδη και Καϊλή να ενημερωθούν καλύτερα για το τι ισχύει για τις αγροτικές αποζημιώσεις και κατά πόσον μπορεί να συνεισφέρει σε αυτές η Ευρωπαϊκή Ένωση, και, από την άλλη, καλείται ο κ. Αραχωβίτης να φέρει στη δημοσιότητα την αναλογιστική μελέτη και να πει τους λόγους για τους οποίους δεν κατέστη δυνατή η ενεργοποίηση του μέτρου όσο ήταν ο ίδιος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Πέτρος Αλεξανδρής