Skip to main content
14 01 2015 | 16:42

Στο στόχαστρο του Γαία Επιχειρείν τα προγράμματα των ελαιοκομικών φορέων

Η βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία της ζωής, σε όλες τις μορφές των ζωντανών οργανισμών και των οικοσυστημάτων. Ο άνθρωπος, με την επιθετική και επεκτατική βουλιμία του έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη απειλή για τη ζωή στον πλανήτη, τελικά και για την ίδια την ύπαρξή του. Ανάλογα ισχύουν για την κοινωνία, την οικονομία, ακόμη και για τα… ταπεινά προγράμματα των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ) αξίας 45 περίπου εκ. ευρώ.

Gaia Επιχειρείν, 3 σε 1

Το Gaia Επιχειρείν, παρά το νεαρόν της ηλικίας του, δεν χρειάζεται πολλές συστάσεις. Αποτελεί μια τρισυπόσαστη ένωση, με βάση την Τράπεζα Πειραιώς (δηλαδή το χρήμα), τις συνεταιριστικές οργανώσεις (δηλαδή τη μεγάλη δεξαμενή των αγροτών) και την NEUROPUBLIC, που αποτελεί το νευρικό δίκτυο (δεξιότητες και «προίκα» που αποκτήθηκαν μέσω του συστήματος πληροφορικής του ΟΠΕΚΕΠΕ).

Στόχος: Τα αγροτικά προγράμματα

Ήδη από το συνέδριο στο Καστρί τον Νοέμβριο 2014, το Gaia Επιχειρείν είχε εξαγγείλει τις διαθέσεις επέκτασης σε κάθε – κερδοφόρα – δραστηριότητα που άπτεται του αγροτικού τομέα. Δεν είναι λοιπόν μόνο η διαχείριση του ΟΣΔΕ και της ενιαίας ενίσχυσης, δεν είναι μόνο η συμβολαιακή γεωργία, ούτε η επιλεκτική διαχείριση των δανειακών εκκρεμοτήτων πελατών της Τράπεζας. Τώρα πια το Gaia Επιχειρείν επεκτείνεται και στο έργο της παροχής συμβουλών / διαχείρισης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Οι ΟΕΦ είναι το πρώτο βήμα, ίσως η πρόβα τζενεράλε προκειμένου το Gaia Επιχειρείν να πάρει υπό τον έλεγχό του όλα τα χρηματοδοτούμενα αγροτικά προγράμματα. Πρόκειται δηλαδή για μια μεγάλη και πολύ δελεαστική πίτα και στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ μέχρι το 2020.

Τρίτη και 13

Την Τρίτη και 13 Ιανουααρίου, το Gaia Επιχειρείν έχει προσκαλέσει τους Προέδρους περί των 45 αγροτικών οργανώσεων συνεταιρισμών. Η ημερίδα θα γίνει σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας με ομιλητές και θέματα:

  • Τον κ. Γιάννη Κουφουδάκη, Διευθύνοντα Σύμβουλο Gaia Επιχειρείν (Εξελίξεις στο ΟΣΔΕ 2015 και πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Ομάδων Παραγωγών Ελαιοκομικού Τομέα και Gaia Επιχειρείν)
  • Τον κ. Γιάννη Τσιφόρο, μέλος Δ.Σ. Gaia Επιχειρείν (Δικαίωμα και διαδικασίες αναγνώρισης Ομάδων Παραγωγών ως Οργανώσεις Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ))
  • Τον κ. Νίκο Τράγγαλο, Γεωπόνο της Gaia Επιχειρείν (Προετοιμασία προγράμματος εργασιών Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ τριετίας 2015-2018)
  • Τον κ. Θανάση Παπαγεωργίου, Γεωπόνο της Neuropublic (Προτεινόμενες δραστηριότητες προγράμματος εργασιών τριετίας 2015-2018).

Συνεταιρισμοί ή/και Οργανώσεις Παραγωγών;

Πριν λίγες ημέρες η Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού του Gaia Επιχειρείν έδωσε στη δημοσιότητα ένα άρθρο με τίτλο «Μήπως η απάντηση βρίσκεται στις Οργανώσεις Παραγωγών;», χαρακτηρίζοντας τις Ο.Π. «πιθανότατα μονόδρομο». Οι σχέσεις μεταξύ συνεταιρισμών και Ο.Π. αποτελούν μια «πονεμένη ιστορία» από το 1981 όταν η ένταξη στην ΕΕ (ΕΟΚ) έφερε αυτή τη μορφή συλλογικής οργάνωσης όπως οι οργανώσεις / ομάδες παραγωγών.

Επειδή οι Ο.Π. ποτέ δεν απέκτησαν στη χώρα μας τη νομική και επιχειρησιακή οντότητα που έχουν στις άλλες χώρες μέλη της ΕΕ, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς γιατί έρχεται το Gaia Επιχειρείν να τις θεωρήσει «μονόδρομο» σήμερα, εν έτει 2015, όταν οι κλασικοί συνεταιρισμοί «βρίσκονται στο κανναβάτσο» όχι μόνο νομικά λόγω του Ν. 4015/11, αλλά και οικονομικά εξαρτώμενοι (στην πλειοψηφία τους) είτε από την «κακή ΑΤΕ», είτε από την «καλή Πειραιώς».

Είναι χαρακτηριστικό ότι η πρόσκληση που έστειλε το Gaia Επιχειρείν για την ημερίδα της Τρίτης 13/1 ξεκινάει με την αναφορά σε «ισχυρές Οργανώσεις Παραγωγών» (και μάλιστα με bold), ενώ πιο κάτω περιορίζεται στην επισήμανση για «την ανάγκη να υπηρετήσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο του αγρότη και του συνεταιριστικού κινήματος».

Αλήθεια, ποια (θα) είναι η τοποθέτηση της ΠΑΣΕΓΕΣ, η οποία ως ιδεολογικός εκφραστής του συνεταιριστικού κινήματος δεν έχει δείξει απέναντι στις Ο.Π. ιδιαίτερα φιλικά αισθήματα, πέραν της αναγνώρισής τους περίπου σαν «αναγκαίου κακού» για τη διαχείριση κάποιων ενισχύσεων και προγραμμάτων;

Με ποια τεχνογνωσία και εμπειρία; Το παράδειγμα του κ. Τσιφόρου.

Προσκαλώντας τους Προέδρους των συνεταιρισμών το Gaia Επιχειρείν τονίζει ότι «διαθέτει έμπειρο επιτελείο επιστημόνων (γεωπόνοι, οικονομολόγοι, ειδικοί πληροφορικής κ.α.), ικανό να εγγυηθεί την έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση των εργασιών που πρόκειται να της ανατεθούν». (Σιγουριά που έχει ότι θα της ανατεθούν!).

Τα προγράμματα εργασίας των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ) δεν βγήκαν όπως η Αθηνά από το κεφάλι του Δία, ούτε αποτελούν παρθενογένεση του 2015. Ο τοκετός με πολλές ωδίνες συνέβη το 2002 (βλέπε παρακάτω). Οι ΟΕΦ (κυρίως Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών) που τα υλοποιούν, μαζί με τους συμβούλους τους, έχουν αποκτήσει τεχνογνωσία, στελέχη και εμπειρίες 12 ετών. Συνεπώς, θα έπρεπε κατ’ αρχήν το Gaia Επιχειρείν να αναζητήσει και να σεβαστεί αυτή την υπάρχουσα τεχνογνωσία πριν σπεύσει κατά την παροιμία «έλα παππού μου να σου δείξω τα αμπελοχώραφά σου» (ή μάλλον τα λιόδεντρά σου) να αυτοδιαφημίσει το «έμπειρο επιτελείο» της.

Ένας από τους πιο γνωστούς και διακεκριμένους ομιλητές κατά την ημερίδα της 13/1 είναι ο κ. Γιάννης Τσιφόρος. Νυν μέλος του Δ.Σ. του Gaia Επιχειρείν και μέχρι πρόσφατα Γενικός Διευθυντής της ΠΑΣΕΓΕΣ. Ο κ. Τσιφόρος διαθέτει πράγματι σημαντική εμπειρία καθώς υπήρξε (ως Γενικός Διευθυντής της ΠΑΣΕΓΕΣ επικεφαλής της Ομάδας Έργου που υλοποίησε τα 12 τελευταία χρόνια, τα πέντε διαδοχικά προγράμματα της Διεπαγγελματικής (ΕΔΟΕΕ) ως αναγνωρισμένης ΟΕΦ από το 2002. Να σημειωθεί ότι η ΕΔΟΕΕ δεν χρησιμοποίησε εξωτερικούς συμβούλους αλλά βασίστηκε στα στελέχη των φορέων που την συναπαρτίζουν. Παράλληλα ανέθετε την υλοποίηση έργων σε εταιρείες όπως π.χ. την FOOD STANDARD του κ. Στέλιου Δρυ και πολλές άλλες.

Σύμφωνα με το ΕΛΙΑ & ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, τεύχος 73, Δεκ. 2010, η Γενική Διεύθυνση AGRI της Κομισιόν, αφού έλεγξε τα δυο τότε μεγαλύτερα προγράμματα (κανονισμός 2080/05, περίοδος 2006-2009), δηλαδή της ΕΔΟΕΕ ύψους 9.334.414 ευρώ, και της Ελαιουργικής ύψους 8.119.000 ευρώ διαπίστωσε μια σειρά από «παρατυπίες» και ξεκίνησε τη διαδικασία επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων (προστίμων), ζητώντας κατ’ αρχήν διευκρινήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Έκτοτε η υπόθεση παραμένει – ως συνήθως – στα γρανάζια της γραφειοκρατίας μεταξύ Βρυξελλών – Αθηνών, όμως αξίζει εδώ να σημειώσουμε ότι

  • Τα 9,3 εκ. της ΕΔΟΕΕ αποτελούσαν το 23,4% του συνολικού ελληνικού προϋπολογισμού. Αρμόδιος για αυτή την γενναιόδωρη κατανομή, (την υψηλότερη που πήρε ποτέ η ΕΔΟΕΕ), ήταν ο τότε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου, κ. Κ. Σκιαδάς. Φυσικά κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η κρίση του επηρεάστηκε από την επαγγελματική του διαδρομή, ως συνεταιριστικός υπάλληλος, ως μέλος (αντιπρόεδρος) όχι μόνο της ΠΑΣΕΓΕΣ (παλαιότερα αλλά και τώρα), όπως επίσης και φορέων που συναπαρτίζουν την ΕΔΟΕΕ, δηλαδή των ελαιοτριβείων (ΣΕΛΕ) και των τυποποιητών / εμπόρων (ΕΣΒΙΤΕ), πάντοτε στη θέση του αντιπροέδρου. Απλώς πρόκειται περί σύμπτωσης.

Δεν θα ήταν υπερβολική η επιδαψίλευση ότι ο κ. Τσιφόρος όλα αυτά τα χρόνια ήταν ο «ισχυρός ανήρ» της ΕΔΟΕΕ ως Γενικός Διευθυντής της ΠΑΣΕΓΕΣ, με δεδομένο ότι η ΠΑΣΕΓΕΣ διατήρησε πάντοτε την προεδρεία της ΕΔΟΕΕ (κατά παράβαση του καταστατικού της), αλλά και γιατί η ΕΔΟΕΕ ποτέ δεν συγκρότησε έναν υπηρεσιακό μηχανισμό (όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες), ο οποίος να χειρίζεται, ή έστω απλά να μαθαίνει το τι συμβαίνει.

Έτσι λοιπόν ο κ. Τσιφόρος αναλαμβάνει τώρα, σαν που θα λέγαμε στην καθομιλουμένη «ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση», δηλαδή να μεταλαμπαδεύσει την εμπειρία της ΕΔΟΕΕ στο Gaia Επιχειρείν. Πρόκειται για μια τεράστια εμπειρία καθώς η ΕΔΟΕΕ έχει αυτά τα 12 χρόνια εισπράξει 17.656.375 ευρώ για να υλοποιήσει δράσεις όπως π.χ.

  • «Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Επαγγελματικού Μητρώου του κλάδου και παρακολούθησης της αγοράς ελιάς και ελαιολάδου» (ΟΟΜS και στη συνέχεια ΝΟΟΜS). Κόστισε 2.386.786 ευρώ και περιλαμβάνει Επωνυμία / Διεύθυνση / Τηλέφωνο / Φαξ, για τα μέλη της ΠΑΣΕΓΕΣ (ακόμη και των ελαιοπαραγωγικών ΕΑΣ Πωγωνίου, Κόνιτσας, αλλά με λάθη όπως π.χ. την διεύθυνση της ΕΑΣ Σητείας), επίσης και για ορισμένους τυποποιητές ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς. Η κάθε μια από αυτές τις 287 συνολικά εγγραφές κόστισε 8.174 ευρώ (!!) και προφανώς είναι απλή αντιγραφή από τον τηλεφωνικό κατάλογο της γραμματείας.
  • «Πρωτόκολλο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης με στόχο την πιστοποίηση του ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς» και συμπληρώθηκε με το «εθνικό πληροφοριακό σύστημα ιχνηλασιμότητας – ΝΟΟΤΙS». Εδώ δαπανήθηκαν 7.766.257 ευρώ. εκτός από την παρουσίασή τους μετά ελαφρού γεύματος σε κεντρικό ξενοδοχείο της Πλ. Συντάγματος, αυτές οι «δράσεις» παρέμειναν ανεξιχνίαστες ως προς το πραγματικό τους περιεχόμενο. Ένα «πρωτόκολλο» (όταν ήδη υπάρχει το AGRO και τόσα άλλα) «με στόχο την πιστοποίηση» (επετεύχθη ο στόχος αυτών των λίγων 150 ελαιοπαραγωγών;) και μια «εθνική ιχνηλασιμότητα» άγνωστης συγκεκριμένης εφαρμογής, καθώς δεν λειτουργούσε ούτε η ιστοσελίδα που είχε αναγγελθεί, δύσκολα δικαιολογούν 7.766.257 εκ. ευρώ.

Αυτή λοιπόν την πλούσια τεχνογνωσία αναλαμβάνει να μεταφέρει ο κ. Τσιφόρος στο Gaia Επιχειρείν. Oι συνεταιρισμοί / ΟΕΦ, σε τι θα ωφεληθούν;

Μονοπώληση των προγραμμάτων: Εκεί που η ΕΔΟΕΕ απέτυχε.

Η πρώτη απόπειρα μονοπώλησης των προγραμμάτων των ΟΕΦ συνέβη το 2002. Είχε προηγηθεί ο κανονισμός 1513/2001 ο οποίος για πρώτη φορά προέβλεπε τη δημιουργία Διεπαγγελματικών Οργανώσεων αλλά και την χρηματοδότηση αυτών των προγραμμάτων. Σκοπός ήταν να εξισορροπηθούν οι επιπτώσεις της πλήρους αποσύνδεσης και γι αυτό η κατεύθυνση της ΕΕ ήταν:

α) Ειδικά στο ελαιόλαδο, η αποσύνδεση να περιοριστεί στο 60%, κάτι που δεν άφησε να γίνει στην Ελλάδα η ΠΑΣΕΓΕΣ με αποτέλεσμα να εφαρμοστεί το 100% , δηλαδή η πλήρης νομιμοποίηση και μονιμοποίηση των «πανωγραψιμάτων» του παρελθόντος.

β) Να δοθεί έως 10% παρακράτημα της ενίσχυσης στην παραγωγή ώστε μέσω των προγραμμάτων ΟΕΦ να χρηματοδοτηθούν αναπτυξιακές δραστηριότητες υπέρ της ελαιοκομίας, της ποιότητας, του περιβάλλοντος κ.λπ. Η Ελλάδα επέλεξε μόνο το 2% δηλαδή 33,3 εκ. ευρώ για κάθε τριετία, ενώ η Ιταλία επέλεξε να κατανείμει 134 εκ. ευρώ. Η Ισπανία εφαρμόζει από πολλά χρόνια ανάλογα προγράμματα αλλά με δικούς της εθνικούς πόρους.

Είχα τότε την προσωπική εμπειρία να ζήσω στο Υπουργείο κάποιες σκληρές διαπραγματεύσεις. Η κα Κ. Μπατζελή (μετέπειτα ευρωβουλευτής, υπουργός και αν γνωρίζω καλά σήμερα σύμβουλος της Τράπεζας Πειραιώς) τότε ως εκπρόσωπος της ΓΕΣΑΣΕ, και ο κ. Κ. Σκιαδάς (μετέπειτα Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου), τότε ως εκπρόσωπος της ΠΑΣΕΓΕΣ, αλλά και ΣΥΔΑΣΕ, διεκδικούσαν εξ ονόματος της ΕΔΟΕΕ, το 100% , τη μονοπώληση αυτών των προγραμμάτων. Είχαν φυσικά την υποστήριξη και του ιδιωτικού τομέα που είχε προσχωρήσει στην ΕΔΟΕΕ, δηλαδή ΣΕΒΙΤΕΛ, ΕΣΒΙΤΕ, ΣΕΛΕ, ΣΠΕΛ, ΠΕΜΕΤΕ, Παντοπώλες. Επιχείρημά τους ότι τα προγράμματα αυτά είναι «εθνικά» άρα τα δικαιούται αποκλειστικά και μόνο η «εθνική» διεπαγγελματική.

Απέναντί τους βρισκόμουνα μόνος, ως εκπρόσωπος / άτυπος σύμβουλος της Ελαιουργικής (ακόμη στεκόταν στα πόδια της) την οποία είχα ενημερώσει, μια και όπως συνήθως κανείς άλλος, ούτε από το Δ.Σ. ούτε από τις υπηρεσίες της γνώριζε κάτι σχετικό. Μοναδικό μου, και ακαταμάχητο όπως αποδείχθηκε επιχείρημα ο ίδιος ο κανονισμός που προέβλεπε ως δικαιούχους των προγραμμάτων όχι μόνο τις Διεπαγγελματικές αλλά τις Οργανώσεις Παραγωγών (ΕΑΣ), τις Ενώσεις τους (Ελαιουργική), ακόμη και τους συνδέσμους επιχειρήσεων. (Η τελευταία περίπτωση τώρα καταργήθηκε).

Θεωρώ μια από τις μεγαλύτερες συνεισφορές μου στην ελαιοκομία της χώρας ότι δεν επέτρεψα να μονοπωληθούν αυτά τα προγράμματα από την ΕΔΟΕΕ. Καταφέραμε τότε (ως ΑΞΙΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ) να ενημερώσουμε και συσπειρώσουμε κάτω από την Ελαιουργική άλλες 23 Ενώσεις μέλη της και να υποβάλουμε ένα εξαιρετικό πρόγραμμα το οποίο τελικά χρηματοδοτήθηκε με 4.276.523 ευρώ έναντι 4.146.755 ευρώ της ΕΔΟΕΕ. Αυτή ήταν η απαρχή της «δημοκρατικοποίησης» αυτών των προγραμμάτων με την συμμετοχή δεκάδων Ενώσεων.

Πρόκειται δηλαδή για την βιοποικιλότητα, που παρά τα όποια τρωτά παρουσιάστηκαν δεν παύει παρά να αποτελεί την πραγματική ζωή.

Υπάρχει ζήτημα αθέμιτου ανταγωνισμού;

Αν, όπως διαφαίνεται από την αυριανή ημερίδα, το Gaia Επιχειρείν επιδιώξει να επαναλάβει την απόπειρα της ΕΔΟΕΕ του 2002, δηλαδή να μονοπωλήσει αυτά τα προγράμματα, σίγουρα θα έχει κάποια σοβαρά πλεονεκτήματα. Πέραν δηλαδή του επιτελείου στελεχών και του κ. Γιάννη Τσιφόρου, το Gaia Επιχειρείν διαθέτει 3 μεγάλα επιχειρήματα απέναντι στις υποψήφιες ΟΕΦ :

  • Την έκδοση εγγυητικών επιστολών από την Τράπεζα Πειραιώς
  • Το χαρτοφυλάκιο των δανειακών τους ρυθμίσεων και υποχρεώσεων προς την Πειραιώς
  • Τον έλεγχο του ΟΣΔΕ και της ενιαίας ενίσχυσης, η παρακράτηση της οποίας αποτελεί ζωτικής σημασίας έσοδο για τις περισσότερες οργανώσεις.

Προκύπτουν όμως τα νομικά, πολιτικά και πραγματικά ερωτήματα αν όλα μαζί τα παραπάνω μπορούν να συνυπάρξουν με το ρόλο του συμβούλου των προγραμμάτων ΟΕΦ και άλλων προγραμμάτων. Αν δηλαδή δεν προκύπτουν ζητήματα αθέμιτου ανταγωνισμού και κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης. Σε απλά ελληνικά, "είναι πολλά τα καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη". Δύσκολες σήμερα οι εκ των προτέρων απαντήσεις, δεν αποκλείουν όμως απρόβλεπτες για αύριο εξελίξεις.

Η πολιτική αβεβαιότητα, εκλογές 25/1/2015

Στην Ελλάδα, και όχι μόνο, συχνά τα νομικά ζητήματα επηρεάζονται από τους πολιτικούς συσχετισμούς. Θα ήταν ενδιαφέρον να συνυπολογίσει κανείς τις αβεβαιότητες που προκαλεί το εκλογικό αποτέλεσμα της 25/1/2015.

Λογικό είναι να υποθέσει κανείς ότι σε περίπτωση επανεκλογής της σημερινής συγκυβέρνησης τα πράγματα θα μείνουν ως έχουν, τουλάχιστον σε αυτό το μέτωπο που άμεσα μας ενδιαφέρει.

Σε περίπτωση όμως σχηματισμού κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, τότε, με βάση τουλάχιστον τις εξαγγελίες που έχουν γίνει, θα πρέπει να αναμένονται σημαντικές εξελίξεις:

  • Δημιουργία τράπεζας «ειδικού σκοπού» για τους αγρότες, χωρίς να έχουν διευκρινιστεί τα όρια και ο ρόλος της σε σχέση με την παλιά «κακή ΑΤΕ» , ούτε και με τη νέα «καλή» Πειραιώς. Να σημειωθεί ότι η Πειραιώς βρίσκεται σήμερα υπό τον έλεγχο (περίπου 60% του Δημοσίου, άσχετα αν αυτό δεν ασκεί το δικαίωμά του).
  • Επαναφορά του ΟΣΔΕ και της Ενιαίας Ενίσχυσης από το Gaia Επιχειρείν στον ΟΠΕΚΕΠΕ με σκοπό να διασφαλίσει τη σωστή διαχείριση του συστήματος χωρίς τις επιβαρύνσεις (χαράτσια) των δικαιούχων αγροτών.

Πηγή: olivenews.gr