Skip to main content
12 12 2019 | 08:54

Το "CYCLOS", ένα συλλογικό σύστημα ανακύκλωσης κενών συσκευασιών γεωργικών φαρμάκων, θα υποβάλει προς έγκριση ο ΕΣΥΦ

Το "CYCLOS", ένα συλλογικό σύστημα ανακύκλωσης κενών συσκευασιών γεωργικών φαρμάκων, θα υποβάλει προς έγκριση ο ΕΣΥΦ

Το τεράστιο πρόβλημα της διαχείρισης και την ανάγκη ανακύκλωσης των χρησιμοποιούμενων πλαστικών υλικών από τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους ανέδειξε η κλειστή συνάντηση εργασίας που διοργάνωσε στις 9 Δεκεμβρίου σε κεντρικό αθηναϊκό ξενοδοχείο το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη και το πρόγραμμα «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά» του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», με τη συνεργασία του Ελληνικού Συνδέσμου Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ). Μέσα από τη συνάντηση, πέρα από τη συζήτηση για την έκταση του προβλήματος και την ανάγκη λήψης μέτρων για την άμεση αντιμετώπισή του, ανακοινώθηκε από τον ΕΣΥΦ μία ευχάριστη είδηση, ειδικά για την ανακύκλωση των κενών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων, καθώς είναι ένα από τα ζητήματα που πρέπει να λυθούν άμεσα.

Εξάλλου, ο ΕΣΥΦ, σε συνεργασία με δήμους ανά την Ελλάδα έχει εφαρμόσει πιλοτικά εδώ και πολλά χρόνια σύστημα συγκέντρωσης κενών συσκευασιών γεωργικών φαρμάκων, αλλά μέχρι στιγμής αυτό δεν είχε λάβει πανελλαδικό χαρακτήρα, ούτε είχε συγκεντρώσει τις απαραίτητες ποσότητες, για να φτάσει σε ανακύκλωση του πλαστικού.

Έτσι, την ημέρα της συνάντησης η Γενική Διευθύντρια του Συνδέσμου, Φραντζέσκα Υδραίου δήλωσε ότι «ο ΕΣΥΦ, ανταποκρινόμενος στις απαιτήσεις της σύγχρονης Ευρωπαϊκής νομοθεσίας τις σχετικές με την Κυκλική Οικονομία, θα υποβάλει άμεσα φάκελο για έγκριση Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης συσκευασιών με την επωνυμία “CYCLOS” και σκοπό την ανακύκλωση των συσκευασιών. Το νέο σύστημα ακολουθεί τις βασικές αρχές των ώριμων συστημάτων διαχείρισης συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων που υλοποιούνται στα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως της Γαλλίας και της Κύπρου, παραδείγματα που είδαμε σήμερα) και έχει προσαρμοστεί στις ιδιαιτερότητες της Ελληνικής Γεωργίας (μικρός και κατακερματισμένος κλήρος, μικρές ποσότητες πλαστικών αποβλήτων ανά αγρότη). Θα είναι ένα σύστημα που δώσει λύση σε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα, θα διαφυλάξει την υγεία των αγροτών και θα προστατεύσει το περιβάλλον. Για την επιτυχία του συστήματος απαραίτητη είναι η συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων γεγονός που απαιτεί και τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις».

Serpil Guran

Η κλειστή συνάντηση εργασίας έγινε με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη, το οποίο έχει πρωτοστατήσει στο θέμα της ρύπανσης των θαλασσών από τα πλαστικά. Το Ίδρυμα ανακοίνωσε τον Μάιο την πρόθεσή του να ξεκινήσει ο διάλογος για το θέμα των πλαστικών στη γεωργία που καταλήγουν ανεξέλεγκτα στα ποτάμια και στις θάλασσες και δεν είναι μόνο συσκευασίες γεωργικών φαρμάκων. Πρόκειται για νάιλον καλύμματα θερμοκηπίων και τούνελ, πλαστικά εδαφοκάλυψης, σωληνώσεις για αρδευτικά συστήματα, συσκευασίες λιπασμάτων κ.ά.. Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για το μέγεθος του προβλήματος, αλλά εκτιμάται ότι απορρίπτονται περίπου 1,3 εκατ. τόνοι πλαστικών που έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικούς σκοπούς, εκ των οποίων μόνο ένα 10% ανακτάται.

Όπως είπε η Έφη Λαζαρίδου, διευθύνουσα σύμβουλος του προγράμματος «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά», οι διεθνείς εξελίξεις καλούν και την Ελλάδα να προχωρήσει στον τομέα αυτό:

  • Το 2018 η Κίνα άλλαξε την πολιτική της ως αποδέκτης πλαστικών αποβλήτων.
  • Η Νέα ΚΑΠ έχει στο κέντρο της πράσινες και αειφόρες στρατηγικές.
  • Η πίεση των καταναλωτών για βιώσιμες πρακτικές στην παραγωγή τροφίμων εξαναγκάζει τους διεθνείς αγοραστές να εξετάζουν τους προμηθευτές τους.
  • Η ορθή διαχείριση των πλαστικών αποτελεί σημαντικό κρίκο για τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία

Κώστας Σκρέκας

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Σκρέκας, αφού εξήγησε τη σημασία του αγροτικού τομέα για την ελληνική οικονομία, μίλησε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αγρότες σε σχέση με το περιβάλλον (κλιματική αλλαγή, άρδευση) αναφέρθηκε στο τέλος της ομιλίας και στο τι θα μπορούσαν να κάνουν οι αγρότες για να συμβάλουν στην ανακύκλωση των πλαστικών, αλλά υποστήριξε ότι χρειάζονται ένα κίνητρο, είτε αυτό λέγεται επιστροφή πλαστικής συσκευασίας με κάποιο αντίτιμο είτε προμήθεια βιοδιασπώμενων πλαστικών υλικών εδαφοκάλυψης και κάλυψης στα θερμοκήπια μέσω χρηματοδότησης από ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Παραδέχτηκε, βέβαια, ότι το πρόβλημα με την απόρριψη των πλαστικών στα ρέματα και στα ποτάμια είναι υπαρκτό και αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την απόσυρση των πλαστικών μίας χρήσης μέχρι τον Ιούνιο του 2020, στην οποία εθνική συντονίστρια είναι η Αγγελική Κοσμοπούλου, εκτελεστική διευθύντρια του Ιδρύματος Αθανάσιου Λασκαρίδη.

Τέλος, ο κ. Σκρέκας είπε ότι στο ΥΠΑΑΤ «το επόμενο διάστημα σχεδιάζουμε με μία ομάδα εργασίας το τι θα κάνουμε με τα πλαστικά εδαφοκάλυψης πολυαιθυλενίου και των θερμοκηπίων, θα συζητήσουμε και θα διερευνήσουμε όλες τις εναλλακτικές. Και με τους εμπλεκόμενους αγρότες. Να δούμε αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε βιοδιασπώμενα πλαστικά, ακόμα και με κάποιο ευρωπαϊκό πρόγραμμα, για να μην επιβαρύνουμε κι άλλο το παραγωγικό κόστος.»

Ακόμα πιο ανησυχητική για την έκταση του προβλήματος ήταν η ομιλία της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Rutgers και διευθύντριας του project Eco Complex στις ΗΠΑ, Serpil Guran, η οποία είπε ότι η γεωργία παγκοσμίως παράγει 78 εκατ. τόνους πλαστικών ετησίως και η ετήσια παραγωγή αναμένεται να διπλασιαστεί το 2035 και να τετραπλασιαστεί το 2050.

«Τα γεωργικά πλαστικά είναι παντού, γιατί είναι φθηνότερα και μπορούν να βοηθήσουν τους αγρότες να μειώσουν το κόστος παραγωγής» παραδέχτηκε η δρ. Guran, όπως παραδέχτηκε και για το γεγονός ότι η Ε.Ε. είναι πιο μπροστά από τις ΗΠΑ, όσον αφορά το θέμα της ανακύκλωσης, αλλά τόνισε ότι τα αγροτικά πλαστικά θεωρούνται χαμηλής ποιότητας ανακυκλώσιμα υλικά κι αυτό γιατί το κυριότερο πρόβλημα είναι το ενδεχόμενο μόλυνσής τους με χημικές ουσίες, που περιορίζουν τις χρήσεις τους μετά την ανακύκλωση.

H δρ. Guran είπε στην ομιλία της ότι «είμαστε όλοι υπεύθυνοι για το πρόβλημα:

  • Πρώτα οι βιομηχανίες πλαστικών, οι οποίες θα πρέπει να παράγουν διαχειρίσιμες συσκευασίες
  • Οι καταναλωτές αγρότες
  • Οι συλλέκτες των απορριμμάτων
  • Ο νομοθέτης που πρέπει να διασφαλίσει ότι η ευθύνη διαμοιράζεται σε όλους»

Ως λύση πρότεινε τη μηχανική ανακύκλωση, τον καθαρισμό και την διάλυση των πλαστικών σε μικρότερα μόρια και στη συνέχεια παραγωγή νέων πλαστικών. Υπάρχει, ανέφερε και η αναδυόμενη τάση για θερμοχημική ανακύκλωση, που μπορείς να αξιοποιήσεις πλαστικά που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν αντί να οδηγηθούν στην καύση.

Κι επίσης αναρωτήθηκε ότι εκτός από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα (διοξείδιο του άνθρακα-Carbon footprint) ή το αποτύπωμα της κατανάλωσης νερού, μήπως πρέπει να εισαγάγουμε και το πλαστικό αποτύπωμα (Plastic footprint).

Η Αγγελική Κοσμοπούλου, εκτελεστική διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθ. Λασκαρίδη, μίλησε στη συνέχεια για τα προβλήματα της Ελλάδας:

  • Δεν έχουμε σωστή αφετηρία,
  • Γίνεται ανεξέλεγκτη απόθεση στο έδαφος και καύση πλαστικών
  • Δεν έχουμε καταγραφή δεδομένων
  • Είμαστε εκτός των τυπικών στόχων, που οι ίδιοι είχαμε ορίσει

Το Δελτίο Τύπου που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση

Με ιδιαίτερη επιτυχία στέφθηκε η συνάντηση εργασίας με τίτλο «Πλαστικά στη Γεωργία» που συνδιοργάνωσαν το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη και το πρόγραμμα «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά» με τη συνεργασία του ΕΣΥΦ στις 9 Δεκεμβρίου στην Αθήνα.

Τα πλαστικά απόβλητα στη γεωργία, η διαχείρισή τους στη χώρα μας αλλά και οι καλές πρακτικές από το εξωτερικό, αποτέλεσαν υψηλής σημασίας θέματα στην ατζέντα της συνάντησης. Στόχος της εκδήλωσης ήταν να συναντηθούν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνέργειες για την υιοθέτηση και προώθηση πολιτικών, μέτρων και έργων για την ορθή διαχείριση των πλαστικών που χρησιμοποιούνται στην γεωργία. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων.

Έφη Λαζαρίδου, Serpil Guran, Κώστας Σκρέκας, Αγγελική Κοσμοπούλου

Ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Κώστας Σκρέκας, ο οποίος χαιρέτισε την εκδήλωση, τόνισε: «Η μείωση της χρήσης των πλαστικών στον αγροτικό τομέα και η διαχείριση των επικίνδυνων από φυτοφάρμακα συσκευασιών μέσα και από την παροχή κινήτρων στους αγρότες αποτελεί βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης».

Μέσα από τα τρία πάνελ της εκδήλωσης, αναδείχθηκαν όλες οι νέες εξελίξεις και οι προβληματισμοί στον τομέα των πλαστικών γεωργίας από ειδικούς επιστήμονες και θεσμικούς εκπρόσωπους από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και από εκπροσώπους του αγροτικού κόσμου και εταιριών ανακύκλωσης.

Η Δρ. Αγγελική Κοσμοπούλου, Εκτελεστική Διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Α. Κ. Λασκαρίδη δήλωσε: «Η κατάσταση με τα γεωργικά απόβλητα, τα οποία, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του αρμόδιου Υπουργείου, ξεπερνούν το 30% του συνόλου των στερεών αποβλήτων της χώρας μας, είναι αποκαρδιωτική. Δυστυχώς σήμερα η Ελλάδα δεν διαθέτει σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των αποβλήτων που προέρχονται από τη γεωργία. Το Κοινωφελές Ίδρυμα Α. Κ. Λασκαρίδη «βλέπει» έντονα το πρόβλημα όταν αυτό είναι πλέον μη διαχειρίσιμο, στο θαλάσσιο περιβάλλον, με το πλοίο TYPHOON που έχει παρέμβει στον καθαρισμό απομακρυσμένων ακτών από την Αττική μέχρι την Κρήτη. Όταν τα απόβλητα φτάνουν στη θάλασσα, το πρόβλημα δεν έχει λύση, παρά μόνον μια "πυροσβεστική" αντιμετώπιση. Η λύση βρίσκεται στην πηγή: στην ορθή διαλογή, την ανακύκλωση – επαναχρησιμοποίηση και τη συνολική διαχείριση αποβλήτων. Από κοινού με το πρόγραμμα «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά» αποφασίσαμε να ανοίξουμε τον διάλογο για το θέμα, προκειμένου να γίνουμε όλοι μέρος της λύσης. Αυτός είναι άλλωστε και ο ρόλος μας: να πιέζουμε και να δημιουργούμε συνέργειες για ένα καλύτερο και καθαρό θαλάσσιο περιβάλλον».

Τη δέσμευση του προγράμματος «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά» για την ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς αγροτών σχετικά με την ορθή διαχείριση των πλαστικών στη γεωργία, τόνισε η Διευθύνουσα Σύμβουλος κ. Έφη Λαζαρίδου. «Είναι κρίσιμο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις και τα συστήματα που θα επιτρέπουν και θα προάγουν περιβαλλοντικά υπεύθυνες πρακτικές στον πρωτογενή τομέα. Οι παραγωγοί είναι διαχειριστές του φυσικού περιβάλλοντος. Χρειάζεται να τους δώσουμε ενημέρωση, εκπαίδευση και εργαλεία εν όψει τόσο των ανησυχητικών στοιχείων για το περιβάλλον και το κλίμα όσο και των «πράσινων στρατηγικών και μέτρων που φέρνει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική. Όσοι εξάγουν προϊόντα στο εξωτερικό, διαπιστώνουν ότι σταδιακά η πιστοποίηση βιώσιμων πρακτικών -που μεταξύ άλλων αφορούν και στη διαχείριση των πλαστικών αποβλήτων- ανάγεται σε προϋπόθεση για εμπορική συμφωνία. Ειδικά οι νεότεροι παραγωγοί αντιλαμβάνονται πλήρως το διακύβευμα, αναζητούν ήδη μεμονωμένες λύσεις ανάγκης και έχουν τη βούληση να υιοθετήσουν πρακτικές που θα τους εξασφαλίσουν βιωσιμότητα στις επιχειρήσεις τους». Το πρόγραμμα «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά», το οποίο υλοποιείται με την αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, είναι μια πρωτοβουλία για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των νέων στον αγροδιατροφικό τομέα, της οποίας ηγείται το Πανεπιστήμιο Rutgers σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Αμερικανική Γεωργική Σχολή.

Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, η Γενική Διευθύντρια του ΕΣΥΦ κ. Φραντζέσκα Υδραίου δήλωσε: «Ο ΕΣΥΦ, ανταποκρινόμενος στις απαιτήσεις της σύγχρονης Ευρωπαϊκής νομοθεσίας τις σχετικές με την Κυκλική Οικονομία, θα υποβάλει άμεσα φάκελο για έγκριση Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης συσκευασιών με την επωνυμία “CYCLOS” και σκοπό την ανακύκλωση των συσκευασιών. Το νέο σύστημα ακολουθεί τις βασικές αρχές των ώριμων συστημάτων διαχείρισης συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων που υλοποιούνται στα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως της Γαλλίας και της Κύπρου, παραδείγματα που είδαμε σήμερα) και έχει προσαρμοστεί στις ιδιαιτερότητες της Ελληνικής Γεωργίας (μικρός και κατακερματισμένος κλήρος, μικρές ποσότητες πλαστικών αποβλήτων ανά αγρότη). Θα είναι ένα σύστημα που δώσει λύση σε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα, θα διαφυλάξει την υγεία των αγροτών και θα προστατεύσει το περιβάλλον. Για την επιτυχία του συστήματος απαραίτητη είναι η συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων γεγονός που απαιτεί και τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις».

Η διοργάνωση έκλεισε με θετικά μηνύματα από όλες τις πλευρές και σχέδια για κοινές δράσεις στο άμεσο μέλλον. Το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη και το πρόγραμμα «Νέα Γεωργία για τη Νέα Γενιά» ανακοίνωσαν ότι προσεχώς θα προχωρήσουν τη συνεργασία τους για την υλοποίηση καμπάνιας εκπαίδευσης, ευαισθητοποίησης και πιλοτικής εφαρμογής γύρω από την ορθή διαχείριση των πλαστικών στη γεωργία σε συνεργασία με τον ΕΣΥΦ και άλλους εμπλεκόμενους στο θέμα.

Πέτρος Αλεξανδρής