Skip to main content
12 11 2019 | 12:37

Πώς η έλλειψη εργατών γης επιβάρυνε φέτος το κόστος παραγωγής

Πώς η έλλειψη εργατών γης επιβάρυνε φέτος το κόστος παραγωγής

Εντονότερο χρόνο με το χρόνο γίνεται το πρόβλημα της έλλειψης εργατικών χεριών για τις αγροτικές εργασίες σε όλη την Ελλάδα. Οι Έλληνες δεν θέλουν να ασχοληθούν με τα χωράφια, πόσο μάλλον να δουλέψουν ως εργάτες γης, οι αλλοδαποί είτε αναζητούν την τύχη τους αλλού, σε άλλους τομείς ή άλλες χώρες με καλύτερα μεροκάματα και προοπτικές, είτε αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα γραφειοκρατίας ή/και αποκλεισμού από την πρόσβαση σε θέσεις εργασίας τέτοιου είδους.

Η φετινή συγκομιδή στην ελιά, μία καλλιέργεια με έντονα εποχικό χαρακτήρα, ανέδειξε με τον πιο γλαφυρό τρόπο το πρόβλημα κυρίως στη Νότια Ελλάδα, όπου συναντήσαμε φαινόμενα όπως την καθυστερημένη συγκομιδή ή τα αυξημένα μεροκάματα, τα οποία με τη σειρά τους προκάλεσαν αύξηση του κόστους παραγωγής.

Η σημερινή κυβέρνηση και ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μάκης Βορίδης, έχει γίνει δέκτης αιτημάτων από πολλές αγροτικές οργανώσεις ανά την χώρα, για διευκόλυνση της διαδικασίας πρόσληψης και ασφάλισης εργατών γης. Όμως τα μέχρι τώρα πεπραχθέντα από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, μάλλον έχουν δυσκολέψει τα πράγματα, παρά βοήθησαν στην επίλυση των προβλημάτων, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής.

Όλοι οι παραγωγοί με τους οποίους μίλησε το Agro24, θέλησαν να διαλύσουν ένα μύθο: Ότι οι αγρότες θέλουν να απασχολούν εργάτες με μαύρη εργασία. Ισχύει το αντίθετο. Ειδικά μετά την υποχρεωτική τήρηση βιβλίων εσόδων-εξόδων από τους αγρότες, αυτό που συμφέρει τον πραγματικό παραγωγό είναι να δηλώνει και να αποδεικνύει το εργατικό του κόστος, ως έξοδο, προκειμένου αυτό να αφαιρείται από τον φόρο. Η μαύρη εργασία είναι πλέον ασύμφορη οικονομικά και, όπως όλοι τόνισαν, και ηθικά, διότι όσο εργάζονταν κάποια άτομα ανασφάλιστα σε αγροτικές δουλειές, όταν βρήκαν την ευκαιρία για εργασία με ασφάλιση, προτίμησαν να εγκαταλείψουν το χωράφι. Εξαίρεση αποτελούν όσοι έρχονται με τουριστική βίζα, κυρίως από γειτονικές χώρες, για εποχιακές εργασίες, οι οποίοι δεν θέλουν να εμφανίζουν εισοδήματα στην Ελλάδα ή να λαμβάνουν εισφορές, μέσω του εργοσήμου, διότι τις περισσότερες φορές καλύπτονται ασφαλιστικά στη χώρα τους.

Ο Θοδωρής Αρβανίτης, βιοκαλλιεργητής στη βόρεια Αττική, μας λέει ότι "τα τελευταία χρόνια η κρίση έχει προκαλέσει πρόβλημα, στην περιοχή μου οι εργάτες πλέον είναι πολύ λίγοι." Ο ίδιος έχει να προτείνει ίσως την πιο ενδιαφέρουσα λύση και χωρίς περιστροφές ζητά από την πολιτεία "να ενημερώσει τους 50.000-60.000 πρόσφυγες και μετανάστες που διαμένουν στις δάφορες δομές "φιλοξενίας", όπως τις χαρακτηρίζει το κράτος, ότι υπάρχει η δυνατότητα να εργαστούν στα χωράφια, υπάρχει ζήτηση σε αυτές τις καλλιέργειες την τάδε εποχή. Ταυτόχρονα να τους παρέχει τη δυνατότητα να πληρώνονται με εργόσημο, μέσω τράπεζας, χωρίς περίπλοκες διαδικασίες, ούτε να αμφισβητείται το καθεστώς παραμονής τους στη χώρα, εφόσον κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις από μερίδα του κόσμου. Η ελληνική οικονομία", προσθέτει, "έχει ανάγκη από εργαζόμενους, οι Έλληνες δεν θέλουν να δουλέψουν, τα μεροκάματα ανεβαίνουν συνεχώς, πρέπει να δώσουμε μία οριστική λύση".

Μία παρόμοια λύση βρήκε ένας μεμονωμένος αγρότης από τη Σητεία, ο Νίκος Γεωργαντάκης, ο οποίος είπε στο radiolasithi.gr οτι απευθύνθηκε στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ στο Ηράκλειο και μέσω αυτής, βρήκε μέσα σε τρεις μέρες 4 νόμιμα διαμένοντες Ιρανούς πρόσφυγες, με χαρτιά, ΑΜΚΑ κ.λπ. και τους προσέλαβε στο αγρόκτημά του.

Ο πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών "Νηλέας", Γιώργος Κόκκινος, μας λέει ότι "από τους διαθέσιμους εργάτες, μόνο το 30% είναι νόμιμοι. Οι υπόλοιποι είτε έρχονται με τον γνωστό τρόπο και διαμένουν παράτυπα, είτε με τουριστική βίζα. Ανεξάρτητα από το ποιος είναι παράνομος και ποιος όχι, εμείς έχουμε ανάγκη από εργατικά χέρια και θέλουμε οπωσδήποτε να δικαιολογούμε δαπάνες στα λογιστικά μας βιβλία, μέσω των εργοσήμων."

Το πρόβλημα το έθεσε στον κ. Βορίδη ο κ. Κόκκινος και στην πρόσφατη επίσκεψη του πρώτου στην Καλαμάτα. Μέσα από το Agro24 προτείνει:

1) "Απλούστευση της διαδικασίας μετάκλησης για ένα συγκεκριμένο διάστημα.

2) Να δηλώνουμε στον ΕΦΚΑ οποιονδήποτε εργάτη απασχολούμε, ανεξάρτητα από το καθεστώς παραμονής του, και με το διαβατήριο - όχι το ΑΜΚΑ - να μπορεί να λαμβάνει τα χρήματά του μέσω εργοσήμου."

Και προσθέτει ότι "τα εργατικά στη δενδρώδη καλλιέργεια, όπως είναι η ελιά, αντιστοιχούν στο 60% του κόστους παραγωγής, δεν μας συμφέρει να μη δηλώνουμε στην Εφορία αυτό το έξοδο". Τον ρωτήσαμε αν υπήρξαν φέτος αρνητικές συνέπειες στη συγκομιδή της ελιάς και μας είπε ότι "καθυστέρησε η συγκομιδή. Για παράδειγμα σήμερα έχει 6-7 μποφόρ και η μαυρολιά που καλλιεργούμε εδώ είναι αρκετά ευαίσθητη, με αποτέλεσμα να πέφτει ο καρπός της από τον αέρα. Αυτό θα το είχαμε αποφύγει αν μέχρι τώρα τις είχαμε μαζέψει όλες τις ελιές. Επίσης, τα μεροκάματα έχουν αυξηθεί και αν είχαμε και καλύτερες τιμές στο ελαιόλαδο, θα είχαν αυξηθεί ακόμα περισσότερο."

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Νάουσας, Μάκης Αντωνιάδης, μας εξηγεί τα προβλήματα που αντιμετώπισε φέτος η καλλιέργεια ροδακίνου από την έλλειψη εργατικών χεριών: "Εδώ και 5 χρόνια το πρόβλημα παραμένει και διογκώνεται. Θεωρώ ότι του χρόνου θα είναι ακόμα σοβαρότερο. Στην περιοχή μας απασχολούμε τριών ειδών εργάτες γης: α) Εξάμηνους μετακλητούς, με απαγορευτικό κόστος, β) όσους διαθέτουν πράσινη κάρτα από τα παλιότερα χρόνια, γ) όσους έρχονται με τουριστική βίζα, πληρώνονται "μαύρα" και φεύγουν."

Μας εξήγησε ότι από τη δεύτερη ομάδα, επειδή έχει διευκολυνθεί η μετακίνησή τους εντός Ε.Ε., έχουν μείνει πολύ λίγοι στην Ελλάδα. Όσον αφορά την πρώτη και την τρίτη ομάδα, που είναι πλέον οι πολυπληθέστερες, ο κ. Αντωνιάδης προτείνει να εκδίδεται μία εργατική βίζα, η οποία να δικαιολογείται με την πληρωμή σε εργόσημο και όχι με τη διαδικασία πρόσληψης ως μισθωτού μέσω ΕΦΚΑ(ΙΚΑ), όπως ισχύει σήμερα για τους μετακλητούς. "Θέλουμε απλούστευση της διαδικασίας", μας λέει.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σχετικό αίτημα έχει υποβληθεί και στο ΥπΑΑΤ από την Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Δενδροκαλλιεργητών Κεντροδυτικής Μακεδονίας, της οποίας είναι μέλος ο κ. Αντωνιάδης.

Για την ταλαιπωρία που υφίστανται οι αλλοδαποί εργάτες γης, μετά την αλλαγή της κυβέρνησης, στο θέμα της απόδοσης ΑΜΚΑ, μίλησε μεταξύ άλλων πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Παραγωγών Κηπευτικών Μεγάρων, Γιώργος Παπαβασίλης, γεγονός που έχει ως συνέπεια να καθυστερούν να πιάσουν δουλειά στο χωράφι ακόμα και δέκα μέρες.

Αρχικά τον ρωτήσαμε για το αν διαπιστώνει και ο ίδιος έλλειψη εργατικών χεριών σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια: "Ναι, πολλοί εργάτες πλέον πάνε στα εργοστάσια, υπάρχει και από εκεί ζήτηση, με καλύτερες συνθήκες. Στην αγροτική εργασία, ακόμα δεν έχει λυθεί το θέμα των εργοσήμων, καθώς θα πρέπει να δίνονται με σύντομες διαδικασίες. Ο παραγωγός δεν έχει πρόβλημα να το πληρώσει, το πρόβλημα είναι γραφειοκρατικό. Επίσης, η αστυνομία έχει συλλάβει πολύ κόσμο, λόγω του ότι δεν έχουν χαρτιά, δεν είναι νόμιμοι και πολλοί από αυτούς ήταν εργάτες γης για χρόνια."

Ο κ. Παπαβασίλης στάθηκε ιδιαίτερα στο πρόβλημα με το ΑΜΚΑ των παράτυπα διαμενόντων, πράγμα που είχε λυθεί εν μέρει από την προηγούμενη κυβέρνηση, αλλά ο νυν υπουργός Εργασίας ακύρωσε την προηγούμενη απόφαση και την αντικατέστησε με μία διαδικασία όπου "ο εργάτης πρέπει να πάρει χαρτί οικογενειακής καταστασης από την πρεσβεία, να πάει σε συγκεριμένο κατάστημα ΕΦΚΑ, ενώ πριν αρκούσε να πάει σε ΚΕΠ, να ταλαιπωρηθεί επί 5-10 ημέρες. Για παράδειγμα, ένας που μένει και εργάζεται στην Κόρινθο πρέπει να πάει στον ΕΦΚΑ στο Περιστέρι ή στο Αιγάλεω και μπορεί ο αντίστοιχος υπάλληλος είτε να μην ξέρει πώς θα χειριστεί το θέμα, είτε να λείπει..."

Απογοητευμένος μας λέει ότι στα προβλήματα μόνο μια "τυχαία επίλυση έρχεται κάποια στιγμή". Πάντως, το ζήτημα αγγίζει και την καλλιέργεια των κηπευτικών στη συγκεκριμένη περιοχή, παρόλο που δεν είναι εποχιακή και απασχολεί συγκεκριμένο προσωπικό, καθώς όπως μας είπε ο κ. Παπαβασίλης "φέτος τον χειμώνα δεν ξέρω αν θα μας φτάσουν οι διαθέσιμοι εργάτες".

Μία άλλη παράμετρος, που έχει αυξήσει περαιτέρω το κόστος παραγωγής είναι και η επιβολή προστίμων ύψους 10.500 ευρώ σε αγρότες για κάθε παράνομο εργάτη που απασχολούν. Τελευταίο κρούσμα συνέβη στην Κρήτη, την προηγούμενη εβδομάδα και συγκεκριμένα στην Ιεράπετρα, όπου το πρόβλημα έλλειψης εργατών κατά την έναρξη της νέας καλλιεργητικής σεζόν για τα θερμοκήπια επισημάνθηκε από τον Σεπτέμβριο.

Πέτρος Αλεξανδρής