Skip to main content
18 04 2017 | 08:38

Οι νέες τάσεις στο εμπόριο φρούτων είναι η εξατομίκευση και η ψηφιοποίηση των αναγκών

Οι νέες τάσεις στο εμπόριο φρούτων είναι η εξατομίκευση και η ψηφιοποίηση των αναγκών

Τις τάσεις της επόμενης δεκαετίας στο εμπόριο φρούτων εξετάζει μελέτη που ανέθεσε η διοργανώτρια εταιρεία (Messe Berlin GmbH) της έκθεσης Fruit Logistica στο Ινστιτούτο Gottlieb Duttweiler και τους Marta Kwiatkowski και Christine Schäfer. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης οι νέες τάσεις είναι οι εξής:

  • Μοναδικότητα για τις μάζες: Ατομικισμός έναντι της ατομικότητας
  • Υγιεινή ζωή: Η κοινωνία της μακροζωίας
  • Ευελιξία: Μια κοινωνία που βρίσκεται πάντα online

Σύμφωνα με τη διοργανώτρια εταιρεία, η έκθεση αυτή έχει σκοπό να καταδείξει τα θέματα-κλειδιά που επηρεάζουν το εμπόριο και ευαισθητοποιούν τόσο τους συμμετέχοντες σε αυτό όσο και τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Ουσιαστικά βοηθά όλους όσους συμμετέχουν στην εφοδιαστική αλυσίδα των φρούτων να απαντήσουν σε ορισμένα ερωτήματα σε σχέση με τη δουλειά τους:

  • Ποιες μεγάλες αλλαγές περιμένουν οι διεθνείς αναλυτές στον τομέα των νωπών προϊόντων;
  • Ποια ζητήματα θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια;
  • Ποιες καινοτομίες θα περιμένουν από μας οι καταναλωτές;

Τι λέει η έκθεση αναλυτικά

Ενώ η παραγωγή τροφίμων κινείται συνεχώς προς την αποτελεσματικότητα και τη μείωση του κόστους, ταυτόχρονα με την μετατροπή της σε έναν τομέα υψηλής τεχνολογίας, οι καταναλωτές λαχταρούν περισσότερη αυθεντικότητα και διαφάνεια στα προϊόντα που αγοράζουν. Παρ’ όλ’ αυτά η αλυσίδα αξίας των τροφίμων έχει γίνει ολοένα και πιο περίπλοκη και θολή τα τελευταία χρόνια. Από την πλευρά των καταναλωτών, η βιομηχανία τροφίμων μοιάζει με ένα «μαύρο κουτί».

Επιπλέον, τα συχνά σκάνδαλα έχουν μειώσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Οι καταναλωτές έχουν γίνει πιο επιφυλακτικοί και κριτικοί, ενώ ζητούν περισσότερη απλότητα και αυθεντικότητα.

Το τρόφιμο πρέπει, βέβαια, να παραμείνει εύγευστο και να λειτουργεί ως παράγοντας καλής διάθεσης. Άλλωστε, οι καταναλωτές αναζητούν στα τρόφιμα την έμπνευση, την ευχαρίστηση, την αισθητική εμπειρία. Οι τοπικές παραδόσεις και οι τελετές είναι πιο δημοφιλείς από ποτέ και αντιπροσωπεύουν τα τρόφιμα με τα οποία οι άνθρωποι είναι πιο εξοικειωμένοι.

Τα τελευταία χρόνια, οι «αθέμιτες» συνθήκες παραγωγής τροφίμων και οι μη αειφορικές μέθοδοι παραγωγής έχουν αυξήσει σταδιακά την κριτική. Το αποτέλεσμα είναι τα τοπικά προϊόντα, που παράγονται με δίκαιες και βιολογικές μεθόδους, να έχουν κερδίσει έδαφος στις προτιμήσεις των καταναλωτών και να αποτελούν αντίδραση στην παγκοσμιοποίηση της παραγωγής τροφίμων. Και οι καταναλωτές είναι έτοιμοι να βάλουν το χέρισ την τσέπη εάν πληρούνται αυτά τα κριτήρια.

Την ίδια στιγμή, δραστικές αλλαγές παρατηρούνται σε παγκόσμια κλίμακα: Στην Ασία, για παράδειγμα, υπάρχει μεγάλο περιθώριο για εξαγωγές. Η μεσαία τάξη της Κίνας αναπτύσσεται και η αστικοποίηση προχωρά με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Η αύξηση της ζήτησης, μαζί με την αποδοχή υψηλότερων τιμών, σημαίνουν ότι πλέον πολλοί Ευρωπαίοι παραγωγοί πωλούν τα προϊόντα τους στην Ασία παρά στην Ευρώπη. Έτσι, τα εμπορικά κανάλια για τα φρέσκα φρούτα αλλάζουν κατεύθυνση - μακριά από την Ευρώπη με τη συρρικνούμενη κατανάλωση - προς την Ασία, με την αυξανόμενη ζήτηση, των αναπτυσσόμενων αγορών.

Επιπλέον, οι καταναλωτές δεν περιμένουν από τους μεγάλους διανομείς να αντιδράσουν. Έχουν αρχίσει από μόνοι τους να αναζητούν τη διαφάνεια και τη βιώσιμη παραγωγή, δημιουργώντας αστικούς λαχανόκηπους. Τέτοια φαινόμενα, αν και μικρά σε ποσοστό, δημιουργούν πολλαπλασιαστική πίεση στην αγορά, γιατί δημιουργούν νέες τάσεις από αστούς πρωτοπόρους, που γρήγορα αφομοιώνονται από τις συμβατικές επιχειρήσεις. Η αστική γεωργία είναι μία «ρομαντική» μερίδα της παραγωγής, που μπορεί να οργανωθεί ακόμα καλύτερα, εάν υποστηριχθεί από εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας.

Καθώς η καθημερινή ζωή γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκη, οι καταναλωτές αναζητούν απλοποίηση και βελτιστοποίηση. Με τη στήριξη των νέων τεχνολογιών, η προσωπική οργάνωση γίνεται πιο εύκολη. Η ψηφιοποίηση έχει ήδη προκαλέσει επανάσταση σ’ ολόκληρη τη βιομηχανία, όχι μόνο στο χώρο της μουσικής και του τουρισμού. Γίνεται τώρα επίσης σημαντικός παράγοντας στη βιομηχανία τροφίμων. Οι επισκέψεις σε μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου για τα εβδομαδιαία ψώνια μπορεί να υποκατασταθούν από την κατάλληλη επιλογή της κατ' οίκον διανομής. Η προσδοκία για απόδοση σε συνδυασμό με την επιθυμία να διατηρήσουν οι καταναλωτές μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή περιλαμβάνει, επίσης, γρήγορα και θρεπτικά γεύματα take-away και τη δυνατότητα να αγοράσουν τρόφιμα σε μικρές ποσότητες, ενώ βρίσκoνται εν κινήσει.

Αν και οι διαδικτυακές αγορές σήμερα αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μερίδιο των αγορών τροφίμων, γρήγορα κερδίζουν έδαφος. Και αυτή τους η ανάπτυξη οδηγείται από νέους παίκτες με καθαρά ψηφιακά μοντέλα-πλατφόρμες. Από τις υπηρεσίες διανομής στις βιολογικές φάρμες, τις υπηρεσίες εστίασης και τους παρόχους με έξυπνα κουτιά με γεύματα, η κοινή συνισταμένη σ' όλα αυτά είναι ότι δεν χρειάζονται απαραίτητα το δικό τους κέντρο διανομής ή να έχουν την ιδιοκτησία των προϊόντων. Τα προϊόντα στο μέλλον πηγαίνουν περισσότερο στον καταναλωτή από ότι οι καταναλωτές πηγαίνουν στους λιανέμπορους.

Μοναδικότητα για τις μάζες: Ατομικισμός έναντι της ατομικότητας

Όσο προσπαθούμε και αναζητούμε το προϊόν που είναι ιδανικά προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τις επιθυμίες μας, μπορούμε επίσης να ακολουθήσουμε το παράδειγμα της υπόλοιπης κοινωνίας με δοκιμασμένα προϊόντα. Όσον αφορά τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, αυτό σημαίνει ότι τα παραδοσιακά προϊόντα θα συνεχίσουν να είναι δημοφιλή. Την ίδια στιγμή, όμως, διατροφές που είναι οι πλέον προσαρμοσμένες στις ανάγκες μας, και την προέλευση των προϊόντων αυτών καθεαυτών θα γίνουν περισσότερο σημαντικές.

Υγιεινή ζωή: Η κοινωνία της μακροζωίας

Γινόμαστε ολοένα και μεγάλοι σε ηλικία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το προσδόκιμο όριο ζωής έχει αυξηθεί, ειδικά στις πιο ανεπτυγμένες χώρες. Καλύτερο φαγητό, καλύτερη υγεία και καλύτερα φάρμακα μας παρέχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και καλύτερη υγεία. Σε αυτό το πλαίσιο τα φρέσκα φυσικά προϊόντα συνεχώς κερδίζουν δημοτικότητα και αναλαμβάνουν το ρόλο των φαρμάκων. 

Ευελιξία: Μια κοινωνία που βρίσκεται πάντα online

Η ψηφιοποίηση μας δίνει πρόσβαση σε έμπνευση, πληροφόρηση και αγορές 24 ώρες για 7 μέρες. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα έξυπνα κινητά τους (smartphones) εκατοντάδες φορές κάθε μέρα. Επιπλέον, οι άνθρωποι θέλουν άμεση διαθεσιμότητα και παράδοση των προϊόντων τους. Εκτός από την ποιότητα και την τιμή η όλη διαδικασία είναι πιο εύκολη και γρήγορη online (μέσω του διαδικτύου). Ενώ οι καταναλωτές επωφελούνται από αυτή τη διαφάνεια, αυτό οδηγεί σε μια άλλη υποχρέωση - η δυνατότητα να λαμβάνουν πληροφορίες για τα πάντα στο διαδίκτυο αυξάνει την πίεση για συνειδητή δράση στις αγοραστικές τους δραστηριότητες.

Τα φρέσκα προϊόντα θα αγοράζονται στο μέλλον online τόσο συχνά όσο η αγορά ρούχων, επίπλων και τα ταξίδια στο εξωτερικό. Επιπλέον, οι υπηρεσίες γρήγορης παράδοσης που φέρνει τα προϊόντα στα σπίτια των ανθρώπων προσφέρουν πρόσθετη ευκολία.  Ήδη μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου λειτουργούν τα δικά τους Online μαγαζιά. Ψηφιακές πλατφόρμες, εκτός του κλάδου, επίσης, αναδύονται ως νέοι παίκτες στην αγορά φρέσκων προϊόντων.  Μικρότερες start-up, όπως και διεθνείς παίκτες σαν τη Google ή την Amazon, προσφέρουν τέτοιες υπηρεσίες.

Προέλευση: Αυξημένη διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα

Η πρόσβαση στην πληροφόρηση για όλους τους τομείς παραγωγής προωθεί τη διαφάνεια. Πολλοί παραγωγοί ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να παρακολουθούν online την αλυσίδα εφοδιασμού σε όλη τη διαδρομή προς τα πίσω στο μεμονωμένο γεωργό. Η φυσικότητα, η αειφορία, η διαφάνεια και η ευθύνη είναι τώρα σε μεγάλη ζήτηση.

Θα είναι δυνατό να παρουσιάζεται ένα πορτοκάλι, μούρα, ή ένα συγκεκριμένος τύπος ηρού καρπού με τρόπο παρόμοιο με μια ετικέτα κρασιού, έτσι ώστε να πρέπει να εκλαμβάνεται ως ανεξάρτητη μάρκα, και να τοποθετηθεί ως τέτοια; Οι καταναλωτές αυτές τις μέρες θεωρούν ως επί το πλείστον τα φρούτα ως εμπόρευμα. Θα μπορούσε κανείς να ελπίζει ότι η υπόσχεση αυτή θα διευκολύνει την επίτευξη καλύτερων και πιο σταθερών τιμών, καθώς και ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων με βάση τη διαφοροποίηση των προϊόντων. 

Παρόλα αυτά, λόγω της εποχικής και ευπαθούς φύση τους, ανεπαίσθητες διαφορές μεταξύ των συγκομιδών, και η πολυπλοκότητα της αποθήκευσης και μεταφοράς, είναι προφανές ότι θα απαιτηθεί τεράστια προσπάθεια για να φτάσει ένα μανταρίνι ή ένα αβοκάντο στο επίπεδο της σοκολατένιας μπάρας Mars ή να κερδίσουν τη θρυλική μάρκα πραλίνας όπως η Nutella.

Κάθε διευθυντής σούπερ μάρκετ πρέπει να προχωρήσει στη δημιουργία «τμημάτων ανώτερης ποιότητας» (“islands of superior quality”) για τα φρέσκα προϊόντα. Λαμβάνοντας υπόψη τις αυξανόμενες προσπάθειες των μεγάλων αλυσίδων λιανικής πώλησης για τη συλλογή μεγάλων δεδομένων, θα πρέπει να είναι δυνατή η ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων με ένα στοχευμένο τρόπο. Οι περιφερειακοί διευθυντές από τις κορυφαίες αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα πρέπει ήδη να ξέρουν ποια καταστήματα θα είναι κατάλληλα ως ειδικά σημεία πώλησης των εν λόγω προϊόντων.